Τελευταίο αντίο στο παλιό Νοσοκομείο

Λίγο πριν κατεδαφιστεί, μπήκαμε στο ερειπωμένο κτήριο για να καταγράψουμε τη σιωπή του

Μνήμες γραμμένες στους τοίχους από γιατρούς και νοσοκόμες. Η μνήμη του ίδιου του κτηρίου είναι πολύ βαριά, αλλά μέχρι το τέλος του χρόνου θα σβηστεί μέσα στα μπάζα

Της Χρύστας Ντζάνη*

Η πληροφορία ήταν ξεκάθαρη: Στο παλιό Γενικό Νοσοκομείο Λευκωσίας, πριν φύγουν οι νοσηλευτές της τελευταίας βάρδιας, άφησαν μηνύματα στους τοίχους. Αποχαιρετούσαν το χώρο, τις αναμνήσεις τους και το γιατρό που «έφυγε» λίγο καιρό πριν τη μετακόμιση. Με δεδομένη την προγραμματισμένη κατεδάφιση του κτηρίου, που αναμένεται να αρχίσει σε λίγες βδομάδες, οφείλαμε να μπούμε μέσα στο χώρο και να καταγράψουμε τα τελευταία σημάδια της ανθρώπινης παρουσίας στο αρχαιότερο νοσοκομείο της Κύπρου. Χρειάστηκαν αρκετά τηλεφωνήματα, δύο άδειες από ανώτερους λειτουργούς του Υπουργείου Συγκοινωνιών και μια ψαλίδα για να ανοίξουν οι αλυσίδες που κλείδωναν την κεντρική είσοδο. Και ένα μεσημέρι, βρεθήκαμε μέσα στο παλιό Νοσοκομείο, όπου ο χρόνος σταμάτησε στον Οκτώβρη του 2006.

«Μεταφερόμαστε»
Τα σημάδια της μετακόμισης βρίσκονται παντού: Από τα πατώματα, όπου πετάχτηκε το άχρηστο υλικό, μέχρι τους τοίχους, όπου βρίσκονται ακόμα κολλημένες οι αφίσες «Μεταφερόμαστε» με τις ημερομηνίες αναχώρησης του κάθε τμήματος. Πεταμένα χαρτιά παντού, λίγα χάπια και σε μια γωνιά, ένα ξεχασμένο ζευγάρι παπούτσια. Στη βιβλιοθήκη έχουν απομείνει παλιά τερματικά, καμιά κατοσταριά οθόνες, τηλέφωνα, εκτυπωτές και γραφομηχανές. Και λιγοστά βιβλία και περιοδικά-ιατρικές επιθεωρήσεις κυρίως. Στο λογιστήριο πεταμένες στοίβες με έγγραφα, χαρτιά, μητρώα, σφραγίδες και μια ξεχασμένη απρόσωπη χριστουγεννιάτικη κάρτα που δεν στάλθηκε ποτέ για το 2006. Μια ανακοίνωση καλεί όσους ασθενείς νοσηλεύτηκαν το 2005 να το δηλώσουν. Άλλες ανακοινώσεις και κάδρα έχουν φύγει-έμειναν μόνο τα σημάδια στους τοίχους. Μαύρα τα σημάδια της σκόνης από την πολυκαιρία.

Έφυγες νωρίς»
Προσπερνάμε τα σπασμένα τζάμια και με προσοχή μην ακουμπήσουμε στους λερωμένους τοίχους ανάβουμε τα κινητά μας για φως κι ανεβαίνουμε από τις ολοσκότεινες σκάλες στον πρώτο όροφο. Ο διάδρομος των ασθενών είναι ήδη γκρεμισμένος. Σε μια πόρτα δίπλα βρίσκουμε γραμμένο αυτό που ψάχναμε-τον τελευταίο αποχαιρετισμό στον διευθυντή του Καρδιολογικού Τμήματος, Κώστα Ζαμπάρτα, που πέθανε αιφνιδίως, από έμφραγμα, τρεις μήνες πριν τη μετακόμιση. «Βιάστηκες και έφυγες πριν από μας. Θα σε θυμόμαστε για πάντα, δόκτορα Ζαμπάρτα. Προσωπικό Καρδιολογικού». Γύρω μας παντού διάσπαρτα μηνύματα, σαν να μετανιώνει ο κόσμος για τη μετακόμιση που ζητούσαν χρόνια, σαν να λυπούνται που αφήνουν μόνο, στα χαλάσματα, το νοσοκομείο που τους στέγαζε τόσα χρόνια. «Τόσο καιρό σε βρίζαμε, τώρα σ’ αγαπάμε», «Σε ευχαριστούμε που μας φιλοξένησες τόσα χρόνια», «Σε ευχαριστούμε για όλες τις εμπειρίες που μας χάρισες» «Δώδεκα χρόνια κλητήρας», «27 χρόνια στο καρδιολογικό» ή απλώς «Αντίο».

Μνήμες δεκαετιών
Παίρνουμε την αριστερή σκάλα και συνεχίζουμε ως τον δεύτερο όροφο. Οι τοίχοι μιλάνε από μόνοι τους και λένε ιστορίες: Οι ασθενείς που γεννήθηκαν, έζησαν ή πέθαναν σ’ αυτό τον χώρο, οι γιατροί κι οι νοσηλευτές που έτρεξαν, έκλαψαν, δέθηκαν μεταξύ τους, με τους ασθενείς, με το κτήριο. Κι ο πόλεμος. Το ’74, η εισβολή σταμάτησε πεντακόσια μόλις μέτρα από το νοσοκομείο. Τις πρώτες μέρες, μια τουρκική οβίδα έπεσε μέσα στο ντεπόζιτο με το νερό και διακόπηκε η σύνδεση για δώδεκα ώρες. Νοσηλευτές και γιατροί έμεναν για μέρες ξάγρυπνοι ή κοιμόντουσαν πρόχειρα, στα χειρουργεία. Οι πρώτοι ασθενείς έφτασαν τα χαράματα της 20ής Ιουλίου, από το στρατόπεδο της ΕΛΔΥΚ που βομβαρδίστηκε. Κι οι τελευταίοι έφυγαν μήνες μετά, ακρωτηριασμένοι ή με σημάδια από τις ναπάλμ.

Η τελευταία εφημερία
«Φεύγοντας, μην ξεχάσετε να κλειδώσετε όλα τα κακά και άσχημα που περάσαμε. Ευχόμαστε όλα τα άσχημα να μείνουν εδώ», έγραψε κάποιος στον τοίχο. «Πόσες ζωές χάθηκαν εδώ μέσα. Εσένα όμως δεν θα βρεθεί κανείς να σε σώσει. Γνώρισες πολέμους, καταστροφές, όλα τα άντεξες, τη δική σου καταστροφή όμως ποιος θα την αντέξει; Δυστυχώς θα ‘ρθουν οι μπουλντόζες με τα σιδερένια δόντια να σε κατασπαράξουν. Σε αφήνουμε με πόνο ψυχής, χωρίς να μπορούμε να αντιδράσουμε. Τόσος πόνος, τόση αγωνία δεν θα ξεχαστούν ποτέ. Πάντα θα σε κουβαλάμε στις θύμησές μας», γράφει μια νοσηλεύτρια της τελευταίας βάρδιας πάνω στην πόρτα του χειρουργείου.
Πιο πέρα θα αφήσουν όλες το σημάδι τους «Σοφία, Ευφροσύνη, Άντρη: τελευταία βάρδια 12/10/06. Αγαπημένο μου ρημάδι, σε αποχαιρετούμε». «Εκείνη η βάρδια, η τελευταία νυχτερινή εφημερία ήταν πολύ δύσκολη. Κλάψαμε, ήμασταν όπως τα αγρίμια. Περιφερόμασταν στο κτήριο που ‘χε αδειάσει κι όλοι οι θάλαμοι ήταν δεμένοι με αλυσίδες», θυμάται από τότε η νοσηλεύτρια Ευφροσύνη Φράγκου, που βρέθηκε στο νοσοκομείο λίγους μήνες μετά την εισβολή, σπουδάστρια στη Σχολή. «Ήταν καλύτερα στο παλιό», συνεχίζει. «Είχαμε ένα συναισθηματικό δέσιμο, στο Νέο Νοσοκομείο οι σχέσεις είναι πιο απρόσωπες. Θα θέλαμε να γυρίσουμε πίσω».

Το Νέο Μουσείο στη θέση του

Την ερχόμενη Παρασκευή ολοκληρώνεται η διαδικασία κατάθεσης προσφορών και ένα μήνα μετά αναμένεται να ξεκινήσει η κατεδάφιση του Παλιού Γενικού Νοσοκομείου Λευκωσίας, για να χτιστεί εκεί το Νέο Αρχαιολογικό Μουσείο. Ως τα Χριστούγεννα θα ‘χουν πέσει όλα τα κτήρια. Θα μείνουν μόνο το Ακτινογραφικό, που έχει κηρυχθεί διατηρητέο, τα εξωτερικά ιατρεία που θα συνεχίσουν να εργάζονται, η Ψυχιατρική (παλιός κοιτώνας νοσοκόμων) και το τηλεφωνικό κέντρο, όπου θα μεταφερθεί το Τμήμα Αλλοδαπών και Μετανάστευσης. Θα δοθεί έτσι τέλος στο χιλιομπαλωμένο κτήριο ή «γριά» που χτίστηκε το 1939, επί Παλμεροκρατίας, από τον Κύπριο αρχιτέκτονα Πόλυ Μιχαηλίδη.

*Δημοσιεύτηκε στον «Πολίτη» στις 8/3/2009

Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s