Έχεις πακέτο… με Ιστορία!

Μέσα σ’ ένα φάκελο η Βιβλιοθήκη του Παν. Κύπρου έλαβε αρχεία της ΕΟΚΑ

Αποστολέας, μια 64χρονη Ιρλανδέζα, η οποία όταν εντόπισε σε ένα παλιό σπίτι έγγραφα και φυλλάδια από τον καιρό της ΕΟΚΑ, σκέφτηκε ότι πρέπει να αξιοποιηθούν και τα έστειλε στο Πανεπιστήμιο

ΓΡΑΦΕΙ: ΧΡΥΣΤΑ ΝΤΖΑΝΗ*

Η έκπληξη στο πρόσωπο των βιβλιοθηκονόμων του Πανεπιστημίου Κύπρου ήταν απερίγραπτη, όταν πριν από μερικές μέρες έλαβαν ταχυδρομικώς ένα φάκελο με αποστολέα μια άγνωστη Ιρλανδέζα. Ανοίγοντας το δέμα, βρέθηκαν μπροστά σε μια σειρά από κειμήλια από τον αντιαποικιακό αγώνα της ΕΟΚΑ, τόσο απΆ την πλευρά των αγωνιστών, όσο και από τα στρατιωτικά αρχεία των ‘Αγγλων.
Αναγνωρίζοντας αμέσως την αξία του απρόσμενου «δώρου» και θέλοντας να διαπιστώσει την προέλευσή του, ο λειτουργός της Βιβλιοθήκης, Ανδρέας Ανδρέου, αναζήτησε την αποστολέα, η οποία απλώς υπέγραφε ως Κόραλ Χίλαρι. Η γυναίκα για μέρες δεν απαντούσε στα email του και χρειάστηκε να επιστρατευθεί η ίδια -ταχυδρομική- οδός για να επικοινωνήσει τελικά η ίδια τηλεφωνικά με τον Ανδρέου, ο οποίος στο μεταξύ τής είχε στείλει ευχαριστήρια επιστολή, σημειώνοντας τα στοιχεία επικοινωνίας του.

Αναγνώρισε την αξία τους
Όπως προέκυψε από τη μεταξύ τους επικοινωνία, η 64χρονη γυναίκα καθάριζε το σπίτι ενός θανόντα ηλικιωμένου ‘Αγγλου στο Δουβλίνο. Ανάμεσα σε ένα σωρό από παλιά κιβώτια, εντόπισε ένα πανό από την εποχή του αγώνα της ΕΟΚΑ, αλλά και μεγάλο αριθμό αυθεντικών εγγράφων, προκηρύξεων και φυλλαδίων της ίδιας εποχής (1955-1959). Ο άντρας υπηρετούσε προφανώς εκείνο τον καιρό στις βρετανικές δυνάμεις, στην Κύπρο, και η γυναίκα, η οποία έρχεται δυο φορές τον χρόνο στο νησί μας για διακοπές, αναγνώρισε την ιστορική αξία των ευρημάτων της και σκέφτηκε, αντί να τα πετάξει, να τα στείλει σε κάποιον φορέα που θα μπορούσε να τα αξιοποιήσει.
Αναζητώντας σχετικά στοιχεία στο διαδίκτυο, η Κόραλ Χίλαρι είδε ότι η Βιβλιοθήκη του Πανεπιστημίου Κύπρου ασχολείται με το ιστορικό αρχείο της ΕΟΚΑ, και μάλιστα εκείνες τις μέρες είχε παρουσιάσει το έργο της ψηφιοποίησης του ηχητικού, φωτογραφικού, έντυπου και οπτικοακουστικού υλικού του Συμβουλίου Ιστορικής Μνήμης Αγώνα ΕΟΚΑ 1955-59 (ΣΙΜΑΕ). Δίχως να χάσει χρόνο, η γυναίκα τακτοποίησε το υλικό σε ένα φάκελο και το έστειλε στη Βιβλιοθήκη, χωρίς να εσωκλείει κάποιο διευκρινιστικό σημείωμα για την πρωτοβουλία της.

Μικρός θησαυρός
«Έτσι, από το πουθενά ήρθε και μας βρήκε ένας μικρός ιστορικός θησαυρός!», σημειώνει τώρα ο κ. Ανδρέου, αφού το ιστορικό υλικό, το οποίο έχει ταυτοποιηθεί ως αυθεντικό από καθηγητές του Τμήματος Ιστορίας και Αρχαιολογίας, θεωρείται ένα σημαντικό κειμήλιο για το αρχείο της εποχής.
Τη σημασία του είχαν εξάλλου αναγνωρίσει και οι ίδιοι οι ‘Αγγλοι φύλακές του, αφού στο πανό (όπου αναγράφονται συνθήματα με νερομπογιά), τις προκηρύξεις της ΕΟΚΑ και τα στρατιωτικά έγγραφα (που, ανάμεσα στα άλλα, έδιναν οδηγίες στους στρατιώτες πότε να ανοίγουν πυρ και πότε να το αποφεύγουν) διακρίνονται στοιχεία συστηματικής αρχειοθέτησής τους. Τα κείμενα, μάλιστα, που ήταν γραμμένα στα ελληνικά, είχαν μεταφραστεί στην αγγλική γλώσσα.

Σπάνια κειμήλια
Η αξία των φυλλαδίων αναμένεται να απασχολήσει τους ιστορικούς ερευνητές, καθώς μέσα από αυτά προκύπτουν νέα στοιχεία για τη δράση της Οργάνωσης. Από ορισμένα φυλλάδια, για παράδειγμα, προκύπτει ότι εκτός από το ενημερωτικό υλικό που κυκλοφορούσε ευρύτερα στις μεγάλες πόλεις, υπήρχαν και φυλλάδια που κυκλοφορούσαν τοπικά, στα όρια κάποιων κοινοτήτων.
Προπάντων, ωστόσο, οι ακαδημαϊκοί του Πανεπιστημίου Κύπρου που μελετούν τα αρχεία, τα αξιολογούν ως σπάνια ιστορικά κειμήλια με μεγάλη συναισθηματική αξία, αφού, λόγω της επικινδυνότητας που έκρυβε τότε η κατοχή και φύλαξη φυλλαδίων της ΕΟΚΑ από ιδιώτες Κυπρίους, μέλη της Οργάνωσης και μη, εκτιμάται ότι ελάχιστα έχουν διασωθεί, κι αυτά βρίσκονται σήμερα στο μουσείο της ΕΟΚΑ ή σε κάποιες λίγες βρετανικές βιβλιοθήκες. Με βάση αυτά, ο άντρας που τα φύλαξε για τόσα χρόνια, θεωρείται πως ήταν Βρετανός στρατιώτης ή μέλος των διωκτικών αρχών που είχαν συσταθεί τότε για την πάταξη της δράσης της Οργάνωσης.

Ψηφιοποιήθηκε
Αμέσως μετά την παραλαβή και αναγνώριση του σπάνιου δώρου, οι λειτουργοί της Βιβλιοθήκης του Πανεπιστημίου Κύπρου ξεκίνησαν την ψηφιοποίησή του, η οποία έχει σχεδόν ολοκληρωθεί. Όλο το ψηφιακό υλικό που θα προκύψει θα ενταχθεί στις ψηφιακές συλλογές της Βιβλιοθήκης, αλλά και στην ιστοσελίδα της, με προοπτική να ενταχθεί αργότερα και στην ευρωπαϊκή διαδικτυακή βιβλιοθήκη Europeana.
Όσον αφορά στο αυθεντικό υλικό, δεν έχει αποφασισθεί ακόμη πού θα φυλαχθεί και, αν δεν δοθεί στο αρχείο του ΣΙΜΑΕ, θα εκτεθεί σε έναν χώρο που θα διαμορφωθεί ειδικά γιΆ αυτό τον σκοπό στη Βιβλιοθήκη του Πανεπιστημίου.

*Δημοσιεύτηκε στον «Πολίτη» στις 10/7/2009

Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s