Η καλή Σαμαρείτισσα των Κυπρίων

ΖΕΧΑΒΙΤ: ΜΙΣΗ ΕΒΡΑΙΑ, ΜΙΣΗ ΚΥΠΡΙΑ

Το 1948 οι Κύπριοι της Δεκέλειας έφερναν φαγητά στους γονείς της νεογέννητης Ζεχαβίτ, στο βρετανικό στρατόπεδο κράτησης Εβραίων. Σήμερα η ίδια φροντίζει εθελοντικά Κυπρίους ασθενείς στο Ισραήλ

ΓΡΑΦΕΙ: ΧΡΥΣΤΑ ΝΤΖΑΝΗ*

Στην είσοδο του στρατοπέδου «Βασίλειου Καποτά», στο παλιό Βρετανικό Στρατιωτικό Νοσοκομείο (ΒΜΗ), η Ζεχαβίτ σταμάτησε και μου ’πιασε το μπράτσο. «Δεν ξέρω τι ακούς εσύ εδώ. Αλλά εγώ ακούω τη μάνα μου, τις κραυγές της καθώς με έφερνε στον κόσμο. Σήμερα οι γυναίκες κάνουν επισκληρίδειο και δεν καταλαβαίνουν τίποτα, τότε ακόμα η γέννα ήταν επώδυνη και οι γυναίκες φώναζαν από τον πόνο».

Η Ισραηλινή Ζεχαβίτ Μπλούμενφελντ γεννήθηκε στο ΒΜΗ, στην Αγλαντζιά, στις 3 Μαΐου του 1948-εννιά μέρες πριν την ίδρυση του κράτους του Ισραήλ. Η μητέρα της, Εσθήρ, χρειάστηκε να βγάλει ειδική άδεια για να βγει από το στρατόπεδο κρατήσεως της Δεκέλειας, όπου τους είχαν περιορίσει οι Βρετανοί, όταν σταμάτησαν στην Αμμόχωστο το φορτηγό πλοίο «Pan Crescent» που μετέφερε την ίδια, τον σύζυγό της Αριέλ, τη μεγαλύτερή τους κόρη και περίπου 7.500 ακόμη Εβραίους στην Παλαιστίνη. Συνολικά 52.000 Εβραίοι έμειναν στην Κύπρο από τον Αύγουστο του 1946 έως τον Φεβρουάριο του ’49 και σ’ αυτό το διάστημα γεννήθηκαν στο νησί 2.200 Εβραιόπουλα. Ένα από αυτά ήταν κι η Ζεχαβίτ.

«Δεν έχω αναμνήσεις από τότε, έφυγα από την Κύπρο όταν ήμουν εννιά μηνών. Όταν ήμουν μικρή όμως, άκουγα πάντα τους γονείς μου να μιλάνε για τους Κύπριους με τα καλύτερα λόγια. Είχαν έρθει στην Κύπρο από τη Ρουμανία, κυνηγημένοι, την 1/1/1948, κι έλεγαν πάντα για τους ντόπιους που τους επισκέπτονταν με καλάθια γεμάτα τρόφιμα και να τους κερνούν. Άλλους τους περίμεναν στην παραλία, να βγουν από τα τούνελ που είχαν σκάψει οι Εβραίοι, για να τους φυγαδεύσουν από το στρατόπεδο», μου λέει.

Το μόνο χαρτί που έχει η Ζεχαβίτ από τη γέννησή της είναι ένα αντίγραφο, γραμμένο στα αγγλικά και στα ελληνικά, που αναφέρει πως γεννήθηκε, με το όνομα «Βίζα Μπλούμενφελντ», με φυσιολογική γέννα στο ΒΜΗ στη Λευκωσία. Χωρίς εθνικότητα. Η αδερφή της είχε γεννηθεί νωρίτερα στη Ρουμανία κι ο αδερφός της, αργότερα, στο Ισραήλ. «Πάντα θύμωνα με τους γονείς μου που σταμάτησαν τις μετακινήσεις. Ίσως έτσι να μου είχαν κάνει ένα αδερφάκι ακόμα, σε άλλον τόπο», λέει με αυτοσαρκασμό, καθώς χαζεύω το ισραηλινό της διαβατήριο που γράφει «τόπος γεννήσεως: Κύπρος».

Η Κύπρος ξανά
Όταν ήταν νέα, η Ζεχαβίτ, όπως οι περισσότεροι νέοι, έβρισκε βαρετές τις ιστορίες των γονιών της από το παρελθόν και έτσι δεν είχε ιδιαίτερη σχέση με τον γενέθλιο τόπο της. Ώσπου το 1994 διαγνώστηκε ξαφνικά με καρκίνο του μαστού. Έκανε επέμβαση και θεραπείες και όταν ο κίνδυνος αποφεύχθηκε, ένιωσε πως έπρεπε να κάνει κάτι για να βοηθήσει άλλους ασθενείς, συνανθρώπους της. Μια μέρα, όταν πήγε στο Σίμπα, το νοσοκομείο της περιοχής της για έλεγχο, έπεσε πάνω σε ένα ζευγάρι που έμοιαζε να έχει χαθεί. Όταν τους ξανασυνάντησε, δεύτερη φορά, κατάλαβε πως ήταν γραφτό να τους βοηθήσει. Τους ρώτησε αν ψάχνουν κάτι. «Ναι, ήρθαμε από την Κύπρο και ψάχνουμε έναν γιατρό, όμως δεν ξέρουμε πού να πάμε», αποκρίθηκαν. «Κύπρο; Εγώ γεννήθηκα στην Κύπρο!», απάντησε η Ζεχαβίτ. Το ίδιο απόγευμα, πήγε στον ξενώνα όπου έμεναν οι συγγενείς των Κυπρίων ασθενών με ένα καλάθι γεμάτο πράματα, γλυκά και φαγητά, όπως φανταζόταν ότι έκαναν και οι Κύπριοι είχε ακούσει απ’ τους γονείς της ότι βοηθούσαν τους Εβραίους στο στρατόπεδο της Δεκέλειας. Η γνωριμία εξελίχθηκε σε φιλία και η Ζεχαβίτ σύντομα άρχισε να περιποιείται την άρρωστη γυναίκα, να την επισκέπτεται κάθε μέρα με δώρα και φαγητό για τον σύζυγό της, και να τους πηγαίνει βόλτα. «Κατά σύμπτωση», λέει, «το νοσοκομείο ήταν το παλιό βρετανικό στρατιωτικό νοσοκομείο, το ΒΜΗ της πόλης, σαν αυτό που γεννήθηκα εγώ».

Σύντομα η μία ασθενής έγιναν πολλοί, από βρέφη ημερών μέχρι ηλικιωμένους, κι η Ζεχαβίτ άρχισε να τους επισκέπτεται εθελοντικά έναν-έναν προσωπικά και να τους δίνει κουράγιο για τη μάχη με την ασθένεια, είτε πρόκειται για καρκίνο ή για αιματολογικά, καρδιακά, ορθοπεδικά και άλλα προβλήματα. Έφτιαξε μια μικρή βιβλιοθήκη με βιβλία που έφερε από την Κύπρο, στο όνομα της πρώτης εκείνης γυναίκας που γνώρισε στο νοσοκομείο, η οποία έφυγε από την ζωή το 2000. Και δεν πάει ποτέ με άδεια χέρια-κάθε απόγευμα που τους επισκέπτεται, τούς φέρνει και κάτι, κάτι γλυκό ή φαγητό ή περιοδικά ή δωράκι, είτε υπάρχει λόγος ή όχι. «Όπως ξέρεις, υπάρχουν ονομαστικές γιορτές. Εμείς γιορτάζουμε τα ονόματά τους, τα γενέθλια, κάνουμε μικρά πάρτι όταν κάποιος αναχωρεί ή κάθε Χριστούγεννα», μού λέει. Φέτος, στα 50χρονα της Δημοκρατίας, διοργάνωσε και ένα μικρό «πάρτι ανεξαρτησίας» στο σαλονάκι όπου μαζεύονται οι ασθενείς, Ελληνοκύπριοι και Τουρκοκύπριοι, δίχως να τους κάνει διακρίσεις. Μιλά με ενθουσιασμό για την ασχολία της και κάποτε πετάει και λέξεις ελληνικές, «χρόνια πολλά» ή «Παναγία μου», όταν περιγράφει κάτι σπουδαίο, κι ας πιστεύει η Ζεχαβίτ περισσότερο στη δύναμη των ανθρώπων παρά των θεών. «Μην γράψεις πολλά για μένα. Να τονίσεις μόνο ότι το κάνω για την ισραηλινοκυπριακή φιλία. Η μισή μου πλευρά, η αριστερή, της καρδιάς, είναι ισραηλινή. Αλλά η άλλη μισή είμαι Κύπρια», λέει η Ζεχαβίτ, που απόψε, στις 7.00 μμ, θα τιμηθεί από το Επαρχιακό Συντονιστικό Συμβούλιο Εθελοντισμού Λεμεσού, στην αίθουσα εκδηλώσεων της Ιεράς Μητρόπολης Λεμεσού, με την ευκαιρία της διεθνούς ημέρας εθελοντών.

Sudoku και δώρα
Εκεί θα είναι για να την τιμήσει και ο Αργύρης Αργυρού, που γνώρισε την Ζεχαβίτ το 2005, 27 χρονών εκείνος τότε, όταν μεταφέρθηκε εσπευσμένα στο Ισραήλ με σοβαρό τραυματισμό. Τις πρώτες μέρες ήταν κλειστός στον εαυτό του και διστακτικός απέναντί της. Όταν είδε όμως πως οι επισκέψεις της ήταν καθημερινές κι εκείνη έδειχνε πραγματικό ενδιαφέρον, δεν έβλεπε την ώρα να την δει, κι η Ζεχαβίτ άρχισε στο μεταξύ φέρνει περιοδικά και του ’μαθε σουντόκου για να περνά η ώρα πιο ευχάριστα. «Μου έδωσε δύναμη να συνεχίσω. Έφτιαχνε συνέχεια μικρές γιορτές, νοιαζόταν πολύ», λέει. «Είναι εξαιρετικός άνθρωπος. Θεωρεί τιμή ότι γεννήθηκε στην Κύπρο και οι Κύπριοι συμπαραστάθηκαν στους γονείς της», προσθέτει ο Μιχάλης Μεταξάς, ο πρώτος Κύπριος που γνώρισε η Ζεχαβίτ, μαζί με την σύζυγό του, στο Νοσοκομείο Σίμπα κι έγιναν αφορμή για να αλλάξει η ζωή της.

*Δημοσιεύτηκε στον «Πολίτη» στις 7/12/2010.
20101207_zehavit (pdf)

Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s