Το AIDS δεν είναι πρόβλημα της Αφρικής

Ο ειδήμων στον HIV δρ. Πίτερ Μουτζιενί μιλά για τη μάχη με τη νόσο

Όταν πρωτοπήγε στην Ουγκάντα για να εργαστεί, ο δρ Μουτζιενί βρήκε υποτυπώδεις υποδομές στα εργαστήρια. Στήνοντας δορυφορικά ιατρικά κέντρα σε όλη τη χώρα, ο δρ Μουτζιενί έφερε τη θεραπεία κοντά στον ασθενή.

ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ ΣΤΗ ΧΡΥΣΤΑ ΝΤΖΑΝΗ*

Ο γιατρός Πήτερ Μουτζιενί θεωρείται από την Παγκόσμια Οργάνωση Υγείας ως ένας από τους μεγαλύτερους ειδήμονες διεθνώς σε θέματα AIDS. Ήταν από τους συνιδρυτές του Κοινού Ερευνητικού Κέντρου για το AIDS στην πατρίδα του, την Ουγκάντα, το οποίο συνεργάζεται με πολλά ερευνητικά κέντρα του κόσμου. Αν και θα μπορούσε να εργάζεται οπουδήποτε, ο ίδιος επέλεξε να μείνει στην πρωτεύουσα της χώρας του, την Καμπάλα, όπου πιστεύει ότι η δουλειά του έχει μεγαλύτερο αποτέλεσμα. Εκεί, έχει στήσει τα τελευταία χρόνια ένα μεγάλο δίκτυο ιατρικών υπηρεσιών για ασθενείς με AIDS, κάνοντάς τους πιο προσιτή τη θεραπεία. «Έφερε τις υπηρεσίες κοντά στον ασθενή και όχι τον ασθενή στην πρωτεύουσα κατ’ ανάγκη», μας είπε για αυτόν ο Ανδρέας Παπαλοΐζου, προμηθευτής ιατρικού εξοπλισμού, ο οποίος ζήτησε από τον δρα Μουτζιενί να έρθει στην Κύπρο και να μιλήσει για το AIDS. Το περασμένο Σαββατοκύριακο ο δρ Μουτζιενί βρέθηκε στο 5ο Συνέδριο Κλινικής Χημείας και Εργαστηριακής Ιατρικής, στη Λεμεσό, κι ο «Π» είχε την ευκαιρία να ακούσει από πρώτο χέρι για το έργο του, αλλά και για τις διαστάσεις που έχει πάρει η νόσος στην Αφρική.

Πώς είναι σήμερα η κατάσταση με το AIDS στην Αφρική;
Το AIDS εξακολουθεί να είναι ένα πολύ σοβαρό πρόβλημα και παραμένει η κύρια αιτία θανάτου, μαζί με την ελονοσία, για τους ανθρώπους της ηπείρου. Η υπάρχουσα χρηματοδότηση δεν είναι αρκετή για να θεραπευτούν όλοι οι άνθρωποι που χρειάζονται θεραπεία. Στην πραγματικότητα οι άνθρωποι που παίρνουν αντιρετροϊκή θεραπεία είναι οι μισοί από όσους τη χρειάζονται επειγόντως. Άρα, παραμένει ένα πολύ πολύ σοβαρό πρόβλημα στην αφρικανική ήπειρο.

Πόσο εύκολο είναι να παρέχετε θεραπεία σ’ αυτές τις χώρες και ποιος υποστηρίζει το έργο σας;
Ο μεγαλύτερος υποστηρικτής της θεραπείας στην Αφρική είναι το πρόγραμμα PEPFAR (σ.σ: Έκτακτο Πρόγραμμα Αρωγής του Αμερικανού Προέδρου για το AIDS). Το πρόγραμμα αυτό ξεκίνησε από τον Πρόεδρο Μπους το 2003. Σήμερα, περισσότεροι από 3 εκατ. άνθρωποι παίρνουν θεραπεία απευθείας από το PEPFAR και ένα άλλο πολύ μεγάλο πρόγραμμα που στηρίζει τη θεραπεία, το πρόγραμμα του G8, όπου χώρες ενώθηκαν και άρχισαν να συνεισφέρουν χρήματα για τη θεραπεία του AIDS σε χώρες με περιορισμένους πόρους.

Τι γίνεται με την πρόληψη; Είναι οι άνθρωποι στην Αφρική περισσότερο ενήμεροι σήμερα για τους τρόπους μετάδοσης του AIDS;
Ναι, οι άνθρωποι στην Αφρική γνωρίζουν τώρα καλύτερα πώς μεταδίδεται το AIDS και πολύ περισσότερο πώς μπορούν να το προλάβουν. Όμως η πρόληψη δεν είναι ακόμα πολύ διαδεδομένη κι έτσι εξακολουθούμε να βλέπουμε περισσότερους ασθενείς να μολύνονται, απ’ όσους παίρνουν θεραπεία. Αυτό σημαίνει ότι δεν μπορείς να νικήσεις αυτή την επιδημία. Έτσι, υπάρχει ανάγκη για πιο ισχυρή πρόληψη, με τη χρήση νέων μεθόδων που έχουν έρθει, ώστε να μπορούμε τουλάχιστον να σταματήσουμε τα νέα κρούσματα και να ελέγξουμε την επιδημία. Επομένως η ενισχυμένη θεραπεία και η πρόληψη πρέπει να πηγαίνουν μαζί και να ενισχυθούν.

Είδα ότι γράψατε ένα βιβλίο, με τίτλο «Γενοκτονία από άρνηση. Πώς τα κέρδη από το HIV/AIDS σκότωσαν εκατομμύρια». Τι λέτε σ’ αυτό;
Αυτή η ιστορία είναι σχετικά με μια καταστροφή στην Αφρική. Ήταν μια επιδημία που σκότωσε εκατομμύρια ανθρώπους. Το 1995 βρέθηκε η θεραπεία που θα μπορούσε να σώσει ζωές. Και αυτή τη θεραπεία την αρνήθηκαν στην Αφρική, διότι δεν θα μπορούσε το πολύ μεγάλο κόστος που απαιτούσαν οι φαρμακευτικές εταιρείες. Ως αποτέλεσμα, είχαμε πάρα πολλούς ανθρώπους που είχαν έναν θάνατο που μπορούσε να αποφευχθεί. Αυτό ήταν μια μορφή γενοκτονίας. Δεν κατηγορούμε κανέναν συγκεκριμένα, αλλά συνέβη. Αυτό είναι το είδος γενοκτονίας που ο κόσμος μπορούσε να είχε σταματήσει, παρέχοντας θεραπεία για τους αρρώστους. Εκατομμύρια άνθρωποι θα ήταν ζωντανοί τώρα, αν είχε αρχίσει έγκαιρα η θεραπεία, αντί να την αρνούνται σε εκατομμύρια ανθρώπους, που κατά συνέπεια πέθαναν.

Έχει αλλάξει σήμερα αυτή η κατάσταση;
Αυτή η κατάσταση άλλαξε όταν ξεκίνησε η χρηματοδότηση και πολλοί άνθρωποι άρχισαν να παίρνουν θεραπεία. Φάνηκε ότι οι Αφρικανοί μπορούσαν να έχουν θεραπεία όπως οποιοσδήποτε στη Δύση και έτσι η κατάσταση άλλαξε. Δυστυχώς όμως πρόσφατα η χρηματοδότηση δεν ήρθε, όπως μας είχαν υποσχεθεί, και φοβόμαστε μήπως οι άνθρωποι αρχίσουν ξανά να πεθαίνουν, γιατί αδυνατούν να πληρώσουν τα φάρμακα. Άρα, τώρα είναι η στιγμή που ζητάμε ξανά ενίσχυση από τις δυτικές χώρες, κυρίως τις πλούσιες, για να διασφαλίσουμε ότι θα έχουμε τα απαραίτητα χρήματα για τη θεραπεία των ασθενών, που αυξήθηκαν στην ήπειρο. Ζητάμε κι από το PEPFAR να εκπληρώσει ό,τι υποσχέθηκε στην ήπειρο, για να συνεχιστεί η θεραπεία. Είναι σημαντικό να ξέρουμε αυτό που έδειξε πρόσφατη επιστημονική έρευνα, ότι η θεραπεία είναι και μια πολύ σημαντική απόδειξη πρόληψης. Άρα, αν μπορούμε να θεραπεύουμε τόσο πολλούς ανθρώπους, θα είμαστε ικανοί και να προλαμβάνουμε τη νόσο.

Ποια είναι η γνώμη σας για τις εναλλακτικές θεραπείες του AIDS;
Λοιπόν, για τις εναλλακτικές θεραπείες έχουμε υποφέρει από αυτές στην Αφρική. Διότι όταν δεν είχαμε πρόσβαση στην αντιρετροϊκή θεραπεία, πάρα πολλοί άνθρωποι έρχονταν στην ήπειρο, υποσχόμενοι θεραπείες, υποσχόμενοι βελτίωση, χρησιμοποιώντας εναλλακτική θεραπεία. Βρήκαμε ότι πολλοί από αυτούς ήταν ψεύτες. Άρα ήταν μόνο όταν ήρθε η αντιρετροϊκή θεραπεία που είδαμε να σώζονται ζωές. Υπάρχουν κάποια φάρμακα για διατροφή ή συμπληρώματα, αυτά ίσως μπορούν να χρησιμοποιηθούν, όμως δεν πρέπει να τα μπερδεύουμε με φάρμακα για τη θεραπεία του AIDS. Μέχρι τώρα δεν έχουμε δει εναλλακτική θεραπεία για το HIV/AIDS που να έχει αποδειχθεί επιστημονικά πετυχημένη στη θεραπεία της ασθένειας.

Θεωρείστε παγκοσμίως ειδικός για το AIDS. Γιατί επιλέξατε να ζείτε και να εργάζεστε στην Ουγκάντα;
Βασικά, γεννήθηκα στην Ουγκάντα και σπούδασα Ιατρική στην Ουγκάντα. Μετά είχαμε τον Ίντι Αμίν (σ.σ.: δικτάτορας της χώρας το 1971-1979), ο οποίος προκάλεσε προβλήματα στην Ουγκάντα, άρα έφυγα στο εξωτερικό, στο Λισούτου και μετά στη Βρετανία και στη Σαουδική Αραβία. Έζησα σε πολλές χώρες, όμως επέλεξα να εργαστώ στην Ουγκάντα γιατί οι άνθρωποί μας πεθαίνουν. Πήγα εκεί για να προσπαθήσω, μαζί με άλλους γιατρούς, να πολεμήσουμε την επιδημία του HIV και ήλπιζα ότι θα έκανα τη διαφορά θεραπεύοντας ασθενείς και μιλώντας για την καταστροφή που αντιμετωπίζει η ήπειρος. Και γράφοντας για αυτήν, όπως έκανα στο «Γενοκτονία από άρνηση» και στο δεύτερό μου βιβλίο, που θα εκδοθεί σύντομα, όπου περιγράφω την έρευνά μας για τα εναλλακτικά φάρμακα, πολλά από τα οποία βρήκαμε πως είναι αναποτελεσματικά και σώσαμε τον κόσμο από άσκοπα έξοδα. Και γράφω ακόμη για όσα έχουμε καταφέρει, προειδοποιώντας ότι αν δεν έρθει διεθνής βοήθεια, η Αφρική θα χάσει όσα καταφέραμε τόσο καιρό με την ασθένεια.

Μπορείτε να μου περιγράψετε μια συνηθισμένη μέρα σας στο ερευνητικό σας κέντρο στην Καμπάλα;
Η συνηθισμένη μου μέρα είναι τρελή, διότι σηκώνομαι και δουλεύω λίγο στο σπίτι, γιατί μόλις πάω στο γραφείο έρχονται πάρα πολλοί ασθενείς, άρα κάνω λίγη πολύ σημαντική δουλειά στο σπίτι προτού φύγω. Μετά, στο γραφείο, έχω δουλειά πολλή, έχω να δω ασθενείς, που έρχονται κάθε ώρα και τους βλέπω όλους. Έχω επίσης να ελέγξω όλα τα δορυφορικά κέντρα που έχουμε ιδρύσει σε όλη τη χώρα για να βεβαιωθώ ότι έχουν φάρμακα και όλα όσα χρειάζονται για την ομαλή λειτουργία τους, να ρωτήσω πόσους ασθενείς έχουν δει και αν αντιμετωπίζουν οποιοδήποτε πρόβλημα. Ύστερα, πολύ συχνά, μεταξύ συναντήσεων, δίνω ομιλίες σε οργανώσεις και στο πανεπιστήμιο. Άρα, η μέρα μου συνήθως αρχίζει νωρίς με δουλειά στο σπίτι και τελειώνει αργά στο γραφείο και πολλές φορές, ακόμα κι αυτή την ώρα, έχω να επισκεφθώ ασθενείς στο σπίτι τους να δω πώς τα πάνε.

* Είστε αισιόδοξος για την πορεία της ασθένειας τα επόμενα χρόνια;
Είμαι πολύ αισιόδοξος, διότι εμπιστεύομαι την ανθρωπότητα. Το πρόβλημα του AIDS δεν είναι πρόβλημα μόνο της Αφρικής. Είδατε εδώ στην Κύπρο ότι έχετε περιστατικά που έρχονται απ’ όλο τον κόσμο, την Ασία, την Ευρώπη, τη Σοβιετική Ένωση και την Αφρική. Είναι ένα παγκόσμιο πρόβλημα που ο κόσμος πρέπει να το αντιμετωπίσει ενωμένος. Άρα είμαι αισιόδοξος ότι θα νικήσει η κοινή λογική. Τα χρήματα που επενδύονται στο AIDS είναι χρήματα που βοηθούν όχι μόνο την Αφρική, αλλά όλο τον κόσμο. Και η αφρικανική ήπειρος πρέπει να καταφέρει όχι απλώς να κουμαντάρει το AIDS και άλλες ασθένειες, αλλά να καταστεί πολύ σημαντικός παίχτης στην παγκόσμια σκηνή στον τομέα της οικονομίας. Και το AIDS είναι ένα από τα προβλήματα που σταματούν την ήπειρο να πετύχει τους στόχους της. Άρα είμαι αισιόδοξος ότι αν επενδυθούν περισσότερα χρήματα στην Αφρική για τη θεραπεία του AIDS και άλλων χρόνιων ασθενειών, τότε η Αφρική θα γίνει ένας πολύ σημαντικός παίχτης στην παγκόσμια κοινότητα.

*Δημοσιεύτηκε στον «Πολίτη» στις 26/3/2011.

Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s