Ζωή στη νεκρή ζώνη

Το διατηρητέο που έγινε «Σπίτι του διαλόγου»

Ανακαινίζοντας και αναδιαμορφωνώντας το παλιό σπίτι της οικογένειας Μαγκογιάν, στο Λήδρα Πάλας, για να στεγάσει διακοινοτικές εκδηλώσεις και έρευνα, ο Όμιλος Ιστορικού Διαλόγου και Έρευνας δίνει νέα προοπτική στη νεκρή ζώνη.

ΓΡΑΦΕΙ: ΧΡΥΣΤΑ ΝΤΖΑΝΗ*

Την προηγούμενη φορά που συναντήθηκα με τους ανθρώπους του Ομίλου Ιστορικού Διαλόγου και Έρευνας, δυόμισι σχεδόν χρόνια πριν, είχαν μόλις πάρει τη χορηγία για να αγοράσουν και ανακαινίσουν το παλιό σπίτι της οικογένειας Μαγκογιάν, στη νεκρή ζώνη, απέναντι από το Λήδρα Πάλας, ώστε να το μετατρέψουν σε στέκι τόσο του Ομίλου όσο και άλλων μη κυβερνητικών οργανώσεων.
Στα χρόνια που ακολούθησαν, συναντιόμασταν κάθε τόσο τυχαία σε δικοινοτικές εκδηλώσεις και ρωτούσα για την πορεία του μεγαλόπνοου έργου τους: Το «Σπίτι», όπως απλά λέγεται μεταξύ των μελών τού Ομίλου, προχωρούσε, όχι χωρίς δυσκολίες και προβλήματα, ώσπου πριν από λίγες μέρες μού ανακοίνωσαν ότι αρχές του Μάη το ανακαινίζουν και θα μπορούσα να το επισκεφτώ λίγες μέρες πριν, για να δω από κοντά τι έχουν φτιάξει. Συναντήθηκα με κάποια μέλη του ομίλου ένα μεσημέρι, έξω από το Λήδρα Πάλας. Απέναντί μας, στο «Σπίτι της Συνεργασίας», κάποιοι τεχνικοί εργάζονταν ακόμα για τις τελευταίες λεπτομέρειες. Το ίδιο το σπίτι, μια κατοικία 580 τ.μ., χτισμένη τη δεκαετία του 1950 για την οικογένεια του ιστορικού φωτογράφου Άβο Μαγκογιάν, είχε αλλάξει μορφή και μονάχα το σκαρί και η καμπύλη στη βόρειά του πλευρά μού θύμιζαν το ερειπωμένο κτήριο, ανάμεσα σε παλιά φυλάκια, που παρατηρούσα όποτε περνούσα από το δρόμο εκείνο. Χάρη σε δύο γενναιόδωρες χορηγίες, 1 εκατ. ευρώ εκάστη, που εξασφάλισε ο όμιλος από το UNDP και τον χρηματοδοτικό μηχανισμό του Ευρωπαϊκού Οικονομικού Χώρου, το Σπίτι έγινε το πρώτο κτήριο που ανακαινίζεται στη νεκρή ζώνη για μη εμπορικούς σκοπούς και, από τις 6 Μαΐου, όταν θα ξεκινήσουν οι τετραήμερες εκδηλώσεις για τα εγκαίνιά του, θα είναι σε θέση να φιλοξενεί ερευνητές, ιστορικούς, εκπαιδευτικούς, άλλες μη κυβερνητικές οργανώσεις, αλλά και οποιονδήποτε επισκέπτη στο όμορφο διώροφο κτήριο με τη μοναδική θέα στην οδό Βικτωρίας, στην κατεχόμενη Λευκωσία. Συνολικά, στους δύο ορόφους και στο ισόγειο, στεγάζει την -κυπρολογική- βιβλιοθήκη και το αρχείο του ομίλου για την ιστορική έρευνα, τα γραφεία του, χώρους συνεδριάσεων και μελέτης, χώρους φιλοξενίας ερευνητών, κουζίνα, καντίνα και τέσσερα γραφεία άλλων μη κυβερνητικών οργανώσεων, ενώ η ταράτσα μελλοντικά σχεδιάζεται να διαμορφωθεί ως ένα ιδανικό θερινό σινεμά για την προβολή ντοκιμαντέρ.

Δύσκολο, όχι ακατόρθωτο
Ο Κυριάκος Παχουλίδης, μέλος του ομίλου, εμφανίζεται τώρα σαφώς πιο ανακουφισμένος απ’ ό,τι δυόμισι χρόνια πριν, στην πρώτη μας συνάντηση. «Ήταν δύσκολο να πείσουμε τα Ηνωμένα Έθνη ότι δεν είναι ένα επικίνδυνο εγχείρημα να αρχίσουμε εργασίες αναστήλωσης στη νεκρή ζώνη. Και ήταν δύσκολο να βρούμε χρηματοδότηση από ιδιώτες, αν και οι χορηγοί μας πίστεψαν σε αυτό και μας έδωσαν 50% προκαταβολή, ώστε να αγοραστεί το κτήριο -που ανήκε σε δεκάδες κληρονόμους- ενώ κανονικά δίνουν το 20% στην αρχή», λέει. Σ’ αυτά τα δυόμισι χρόνια η γραφειοκρατία απασχόλησε τον όμιλο για πολύ περισσότερο χρόνο απ’ ό,τι χρειάστηκε για να αποπερατωθούν οι ίδιες οι εργασίες αναστήλωσης, οι οποίες ξεκίνησαν τον Φεβρουάριο του 2010. Όμως, ο συμβολισμός του σπιτιού και η δικοινοτική συνεργασία που το όλο εγχείρημα επέβαλλε, τους βοήθησε να ξεπεράσουν τα τυπικά εμπόδια, συχνά με τη βοήθεια λειτουργών που εμπνεύστηκαν από την προσπάθεια. Στην πορεία των εργασιών, το μεγαλύτερο πρόβλημα ήταν ότι, λόγω παλαιότητας και αχρηστίας για τρεις και πλέον δεκαετίες, το οίκημα εμφάνισε περισσότερα προβλήματα απ’ όσα είχαν αρχικά εκτιμηθεί, με αποτέλεσμα να αυξηθούν ο κόπος και ο χρόνος ολοκλήρωσής του. Για την αναστήλωση και αναδιαμόρφωση του Σπιτιού εργάστηκαν τεχνικοί και από τις δύο κοινότητες, ενώ σημαντική ήταν και η συνεισφορά των εκπροσώπων των τοπικών αρχών και από τις δύο πλευρές της Λευκωσίας.

Το τέλος είναι η αρχή
Για τους ανθρώπους του ομίλου, το πιο σημαντικό σ’ αυτή την προσπάθεια δεν είναι που κατάφεραν να δημιουργήσουν αυτήν τη στέγη, όσο το Σπίτι αυτό να λειτουργήσει στην πράξη ως ένας χώρος διαλόγου, έρευνας και οικοδόμησης κουλτούρας συμφιλίωσης. «Ξέρουμε ότι με τα εγκαίνια δεν ολοκληρώνεται το έργο. Αντίθετα, είναι μια νέα αρχή. Η πρόκληση είναι το σπίτι πραγματικά να λειτουργήσει ως χώρος συνεργασίας. Θέλουμε ένα σπίτι γεμάτο ανθρώπους, συζητήσεις, διαφωνίες, προβληματισμούς, ντιμπέιτ». Για αυτόν το σκοπό, ο όμιλος έχει ήδη συμφωνήσει με άλλες ΜΚΟ οι οποίες θα στεγαστούν στο Σπίτι, ενώ μελετά προτάσεις για την αξιοποίηση της καντίνας, στην οποία δίνουν ιδιαίτερο βάρος, διότι θέλουν να προσελκύσει όχι μόνο τον κόσμο που διέρχεται τη νεκρή ζώνη, αλλά ανθρώπους απ’ όλη την πόλη. «Η θέση μας είναι ότι το Σπίτι δεν είναι το σπίτι του ομίλου. Είναι η συνεισφορά του ομίλου στην προσπάθεια οικοδόμησης καλύτερης συνεργασίας και διαλόγου στην Κύπρο», λέει ο Κυριάκος Παχουλίδης.

Πνοή στη νεκρή ζώνη
«Τα εγκαίνια θα είναι μια ιστορική στιγμή, μια νέα αρχή για την ειρήνη και τη συμφιλίωση. Είναι ένα σπίτι όπου και οι δύο κοινότητες θα έχουν μια φωνή. Δημιουργούμε αυτό που πρέπει να είναι το μέλλον μας», μου είπε η Τουλίν Ακέρ, η οποία εργάζεται για την αποπεράτωση του σπιτιού. Ακόμη πιο αισιόδοξη, η νεαρή συνάδελφός της, Σιρίν Τζέθα, η οποία εργάζεται τα τελευταία δύο χρόνια για αυτήν την προσπάθεια του ομίλου να αναδιαμορφώσει το Σπίτι στη νεκρή ζώνη. «Όταν ξεκινήσαμε, μιλούσαμε για αυτό. Τώρα έγινε πραγματικότητα. Το Σπίτι θα δώσει νέα πνοή στη νεκρή ζώνη, θα γίνει ένα σημείο για συναντήσεις και συνεργασία, όπου οι άνθρωποι δεν θα περνούν απλώς από τη μια πλευρά στην άλλη. Ώς τώρα οι άνθρωποι διασχίζουν απλώς τη νεκρή ζώνη, τώρα θα το προχωρήσουμε λίγο παραπέρα και θα μένουν σ’ αυτήν», λέει.

Ο όμιλος
Ο Όμιλος Ιστορικού Διαλόγου και Έρευνας (www.ahdr.info) ιδρύθηκε το 2003 από Ελληνοκύπριους και Τουρκοκύπριους εκπαιδευτικούς, με εμπειρία στη διδασκαλία της Ιστορίας, ερευνητές και πανεπιστημιακούς από διάφορα πεδία των ανθρωπιστικών επιστημών. Τα μέλη του έχουν διαφορετικό εθνοτικό, γλωσσικό και επαγγελματικό υπόβαθρο και, στο πλαίσιο του ομίλου, στοχεύουν στην καλλιέργεια κουλτούρας του ιστορικού διαλόγου και έρευνας μεταξύ των δύο πλευρών της διαχωριστικής γραμμής. Ο όμιλος δραστηριοποιείται με έρευνες (για τη διδασκαλία της Ιστορίας, τη ζωή στα μικτά χωριά κ.ά.), εργαστήρια για εκπαιδευτικούς, επιστημονικά συνέδρια, εκδόσεις εναλλακτικού υλικού για τη διδασκαλία της Ιστορίας κ.ά. Τα εγκαίνια του Σπιτιού θα γίνουν στις 6-9 Μαΐου με εκθέσεις, συναυλίες και προβολές ταινιών.

*Δημοσιεύτηκε στον «Πολίτη» στις 3/5/2011.

Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s