Μπορούμε και μεταμόσχευση προσώπου

Ο δρ Ψαράς μιλά για την πλαστική χειρουργική, πέρα από την κοσμητική της χροιά

Πριν από λίγες μέρες, ξανάδωσε κίνηση στο πρόσωπο μιας γυναίκας, που είχε το μισό παραλύσει πριν από μισό αιώνα, μεταμοσχεύοντάς της μυ από το πόδι της. Σήμερα πιστεύει πως η πλαστική χειρουργική στην Κύπρο έχει μεγάλες δυνατότητες και όχι μόνο αισθητικές.

Αν δεν ήταν πλαστικός χειρουργός, θα ήταν ίσως μουσικός. Η μουσική τού αρέσει, εξάλλου, είναι απαραίτητη σε κάθε χειρουργείο, ακόμη και στα πιο δύσκολα, όπου προτιμά να ακούει κλασικούς συνθέτες.Στην τελευταία δύσκολη επέμβαση, που έγινε για πρώτη φορά στο American Heart Institute σε μια 55χρονη ασθενή που από 2 ετών είχε υποστεί παράλυση στο δεξί πρόσωπο μετά από τροχαίο, ρώτησε αν έχουν μουσική στο χειρουργείο. «Μου είπαν να φέρω ένα δικό μου ράδιο», λέει ο δρ Γιώργος Ψαράς, ο πλαστικός χειρουργός που πήγε για λίγο στη Νότιο Αφρική κι έμεινε 20 χρόνια. Έκανε εκεί την ειδικότητά του, έγινε διευθυντής στο τμήμα Πλαστικής Χειρουργικής στο νοσοκομείο του Γιοχάνεσμπουργκ και καθηγητής στο πανεπιστήμιο. Και γνώρισε τον Νέλσον Μαντέλα, που υπήρξε η αφορμή για να ιδρυθεί το Smile Foundation, ένα ίδρυμα που παρέχει δωρεάν ιατρική βοήθεια σε παιδιά, κυρίως σε όσα χρειάζονται επέμβαση στο πρόσωπο.

Επαναπατρισμός
Γεννημένος στην Κύπρο, γύρισε πριν από λίγα χρόνια για να μην κοπούν οι ρίζες με τον τόπο και τους ανθρώπους. Έχει ιατρείο στη Λεμεσό, όπου πραγματοποιεί πλαστικές επεμβάσεις, ακόμη και τις πιο δύσκολες, όπως η αποκατάσταση της κινητικότητας του προσώπου σε ασθενείς που το προσωπικό τους νεύρο έχει παραλύσει. Έχει κάνει συνολικά 38 τέτοιες επεμβάσεις, από τις οποίες οι πέντε στην Κύπρο. Η τελευταία ήταν μόλις πριν από λίγες μέρες, σε μια γυναίκα 55 ετών, η οποία, μετά από ένα τροχαίο δυστύχημα που είχε πριν από 53 χρόνια, υπέστη παράλυση του προσωπικού νεύρου και έκτοτε δεν μπορούσε να κινήσει κανένα μέρος του δεξιού μέρους του προσώπου της, το οποίο ήταν εμφανώς ασύμμετρο, αφού η αριστερή πλευρά παράσερνε τη δεξιά.
Η γυναίκα είχε επισκεφθεί έναν γιατρό για κάποιο άσχετο θέμα κι αυτός της πρότεινε τον δρα Ψαρά, ως ειδικό στις επεμβάσεις αποκατάστασης της κινητικότητας του προσώπου (facial reanimation). «Ήρθε, συζητήσαμε και ήταν από την πρώτη μέρα πάρα πολύ θετική να μπει στη διαδικασία», λέει ο ίδιος.
Η επέμβαση διήρκεσε 10 ώρες και χρειάστηκαν τρεις χειρουργοί και δύο νοσοκόμες. Και αρκετή τέχνη. «Τη στιγμή που η μία μεριά έχει πλήρη παράλυση, δεν μπορείς να χρησιμοποιήσεις το νεύρο για να κάνεις οτιδήποτε. Το νεύρο και οι μύες έχουν ατροφήσει, δεν υπάρχουν. Πρέπει να βρεις έναν τρόπο να δώσεις κίνηση στον μυ που θα φέρεις, να τον ενώσεις με ένα νεύρο», λέει.

Την κίνηση στον μυ, τον οποίο πήραν μαζί με την αρτηρία, τη φλέβα και το νεύρο του από το πόδι της γυναίκας, την έδωσαν μέσω του μασητήρα, του μικρού μυός με τον οποίο μασάμε, ο οποίος συνδέεται με ένα μικρό νεύρο με τον εγκέφαλο. «Στην ουσία, παίρνουμε ένα μικρό κομμάτι μυός από το πόδι και το ενώνουμε πάνω σε αρτηρία και φλέβα, και το νεύρο του μυός ενώνεται σε ένα νευράκι του μασητήρα», λέει ο δρ Ψαράς. «Αυτό που κάνουμε είναι ένας συμβιβασμός. Το πρόσωπο έχει 17 ζεύγη μυών. Αυτούς τους 17 τους αντικαθιστούμε στην ουσία με έναν. Ο μυς αυτός δίνει συμμετρία στο πρόσωπο, διότι εκείνο που είναι εμφανές όταν βλέπεις κάποιον, είναι η συμμετρία στο στόμα».
Και δεν είναι μόνο το αισθητικό μέρος. Η γυναίκα αναμένεται σε δυο-τρεις μήνες να αρχίσει να έχει κίνηση στη δεξιά πλευρά του προσώπου της, την οποία δεν έχει αισθανθεί εδώ και 53 χρόνια. Όταν ο μυς αρχίσει να κινείται, το πρόσωπο θα έρθει σε σωστή θέση και θα δώσει συμμετρία στο χαμόγελο, στην ομιλία, στο φαγητό. Επιπλέον, εκτός από τη μεταμόσχευση μυός για τις κινήσεις του προσώπου, οι γιατροί τοποθέτησαν ένα βαρίδιο φτιαγμένο από πλατίνα και ιρίδια κάτω από το δέρμα, στο πάνω βλέφαρο του δεξιού ματιού, το οποίο μετά το δυστύχημα έμενε πάντα ανοιχτό. Χάρη στο βαρίδιο και ακολουθώντας τις εντολές που ο εγκέφαλος στέλνει ταυτόχρονα και στα δύο μάτια, το δεξί της μάτι θα ανοιγοκλείνει τώρα ακριβώς όπως το αριστερό.
Όσο για το πόδι από το οποίο πήραν έναν μυ, θα κινείται κι αυτό ακριβώς όπως πριν, χωρίς καμία δυσκολία. «Παίρνουμε ένα κομμάτι από τους προσαγωγούς που είναι πολλοί και από τους οποίους μπορείς άνετα να αφαιρέσεις έναν. Δεν είναι εξειδικευμένοι μύες. Δεν μπορείς, π.χ., να πάρεις από το χέρι διότι οι μύες του χεριού είναι πιο χρήσιμοι», εξηγεί. Εξάλλου, χάρη σε άλλα σημεία του σώματος, συνήθως των ποδιών, οι πλαστικοί χειρουργοί μπορούν σήμερα να αναπλάσουν μέρη που έχουν υποστεί σοβαρή ζημιά. «Μπορείς να μεταφέρεις οστό, δέρμα, διάφορα κομμάτια από το σώμα σε άλλο μέρος του σώματος. Για παράδειγμα, στον καρκίνο του στόματος, αν αφαιρεθεί ένα κομμάτι της γνάθου, είναι πολύ δύσκολο να λειτουργεί ο ασθενής χωρίς γνάθο. Παίρνουμε τότε οστό από την περόνη και το αναπλάθουμε», λέει.

Μεταμοσχεύσεις προσώπων
Αυτός είναι και ο λόγος για τον οποίο επέλεξε την πλαστική χειρουργική ως ειδικότητα: Για να λύνει προβλήματα. «Υπάρχουν συνεχώς κάποια προβλήματα τα οποία καλείται ο πλαστικός χειρουργός να λύσει. Όπως το πρόβλημα της κυρίας με την ασυμμετρία. Αύριο μπορεί να είναι κάτι άλλο, ένας όγκος που αφαιρείται κι αφήνει ένα κενό. Είναι ανάγκη ο πλαστικός χειρουργός να σκέφτεται σε τρεις διαστάσεις και να έχει έναν συνδυασμό του καλαίσθητου και του λειτουργικού, δεν είναι απλώς ιατρική, ‘πάρε δύο χάπια, πήγαινε στο καλό'», λέει.
Αν και η πλαστική χειρουργική συχνά υποτιμάται, ως ειδικότητα που μόνο ασχολείται με την ομορφιά. «Όταν λες πλαστική χειρουργική, ο κόσμος πιστεύει ότι είναι μόνο κοσμητική. Έχω μεγάλο πρόβλημα να δώσω στον κόσμο να καταλάβει ότι δεν είναι μόνο κοσμητική. Και μετά από δέκα λεπτά συζήτησης, με ρωτάνε ‘και τελικά πώς πάνε οι πλαστικές επεμβάσεις στην Κύπρο’ και εννοούν τις κοσμητικές», λέει ο ίδιος.

Τα πιο δύσκολα περιστατικά τα είχε συναντήσει στο Γιοχάνεσμπουργκ, σε κάποια άτομα που είχαν αποπειραθεί να αυτοκτονήσουν πυροβολώντας στο στόμα τους. «Είχαν στην ουσία μόνο μυαλό και τα μάτια. Αυτά είναι δύσκολα, γιατί πια δεν υπάρχει μια βάση. Όμως κάθε περιστατικό είναι ξεχωριστό. Κι αυτό που κάναμε στην κυρία στην Κύπρο είναι μια πάρα πολύ δύσκολη επέμβαση, που έγινε σωστά», αναφέρει.
«Ίσως όλα αυτά κάποτε να λυθούν με τις μεταμοσχεύσεις προσώπων», λέει, ευελπιστώντας σύντομα τέτοιες επεμβάσεις, όπως οι μεταμοσχεύσεις προσώπων, να γίνονται και στην Κύπρο. «Έχουν γίνει κάποιες ελάχιστες στη Γαλλία και στις ΗΠΑ. Ελπίζουμε σε ένα κέντρο όπως το American Heart Institute να μπορέσουμε κάποτε να κάνουμε αυτές τις επεμβάσεις, δεν είναι τόσο μακρινό αυτό. Εδώ μπορούν να γίνουν πολύ σοβαρές επεμβάσεις και αυτό προσπαθούμε να κάνουμε».

Το Smile Foundation
Στη Νότιο Αφρική το Smile Foundation ξεκίνησε σχεδόν τυχαία. Το 1999, από το γράμμα ενός κοριτσιού προς τον Νέλσον Μαντέλα, που κανονικά δεν θα το διάβαζε ανάμεσα στα χιλιάδες άλλα που λαμβάνει κάθε μέρα, αν δεν παράπεφτε μέσα στο καλάθι με την οικογενειακή του αλληλογραφία. Ήταν από ένα κορίτσι που ζητούσε τη βοήθειά του, γιατί είχε γεννηθεί με παράλυση του προσωπικού νεύρου και στα δυο μέρη του προσώπου της.
«Φανταστείτε ένα άτομο που δεν έχει καμία έκφραση. Να τρως και να μιλάς χωρίς να ανοίγεις το στόμα. Σου λένε ένα αστείο και δεν μπορείς να γελάσεις. Ο Μαντέλα διάβασε το γράμμα του κοριτσιού, συγκινήθηκε και ζήτησε βοήθεια από έναν φίλο του φιλάνθρωπο (ο γιος του οποίου ηγείται σήμερα του Smile Foundation). Εκείνος επικοινώνησε με κάποιον χειρουργό στον Καναδά, τον δρα Ζούκερ, και του ζήτησε να έρθει να κάνει την επέμβαση στη Νότιο Αφρική, ώστε να εκπαιδευτούν και οι γιατροί εκεί.

«Ήρθε ο δρ Ζούκερ και κάναμε τις επεμβάσεις στο κοριτσάκι. Κι ήρθε ο Μαντέλα επίσκεψη στο νοσοκομείο να δει το παιδί και μαζί του ήρθαν όλα τα τηλεοπτικά συνεργεία. Έγινε χαμός και σκεφτήκαμε, αφού έγινε ντόρος, είναι κρίμα να πάει χαμένος και έτσι προέκυψε το Smile Foundation, με σκοπό να βοηθάει παιδάκια με κάποια προβλήματα στο πρόσωπο. Όχι απαραίτητα παράλυση του νεύρου, αλλά και λαγώχειλα, εγκαύματα κτλ».
Σήμερα, στο Smile Foundation διοργανώνονται τα smile weeks, όπου οι γιατροί συγκεντρώνονται έξι-εφτά φορές το χρόνο για μία βδομάδα σε κάποιο μεγάλο νοσοκομείο της χώρας και διενεργούν 30-40 πλαστικές εγχειρήσεις σε παιδάκια. Το έργο προσφέρει παράλληλα και παραϊατρική ή ψυχολογική βοήθεια, ενώ ο ίδιος ο δρ Ψαράς συμμετέχει στα smile weeks δυο τρεις φορές το χρόνο. Φέτος θα είναι εκεί τον Νοέμβριο και σε μία βδομάδα έχει προγραμματισμένα πέντε περιστατικά, όπως αυτό της γυναίκας που εγχειρίστηκε στην Κύπρο.
Από το 2008, το Smile Foundation λειτουργεί και στην Κύπρο, αν και δεν είναι τόσο δημοφιλές, όσο στη Νότιο Αφρική. Μέχρι στιγμής έχουν υποβληθεί σε επέμβαση δέκα παιδιά, τα περισσότερα από τα οποία είχαν λαγωχειλία, ενώ το ένα είχε παράλυση του προσωπικού νεύρου. Θα μπορούσαν να είναι περισσότερα, αν η δράση του Smile Foundation ήταν γνωστή. «Υπάρχει καλή θέληση και άτομα να ασχοληθούν, ιατροί να κάνουμε την επέμβαση οικειοθελώς σε άτομα που δεν έχουν τα χρήματα. Όμως δεν υπάρχει τόσο πολύ το αίσθημα της φιλανθρωπίας», λέει.

*Δημοσιεύτηκε στον «Πολίτη» στις 25/9/2011.

Advertisements

One thought on “Μπορούμε και μεταμόσχευση προσώπου

  1. Καλησπέρα γιατρέ έχω πάθει πάρεση προσωπικού νεύρου εδώ και 8-9 χρόνια από σοβαρό τροχαίο ατύχημα.Αυτά τα χρόνια ψάχνω κάποιο τρόπο να διορθώσω το πρόβλημα που είναι εμφανές στο δεξιό βλέφαρο «βλεφαρόπτωση».Μπορούμε να κάνουμε κάτι για να διορθωθεί? Με εκτίμηση και ανιπομωνοισία Τσιούκας Σπυρίδων

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s