Οι Τ/Κ συντυχάννουσιν ελληνικά

Πώς είναι να μαθαίνεις ελληνικά στην άλλη πλευρά της Λευκωσίας

tk_cypriots_learning_greek

Μετά από δύο χρόνια μαθημάτων, τέσσερις νεαροί Τουρκοκύπριοι από τα κατεχόμενα δίνουν σήμερα εξετάσεις για την ελληνική γλώσσα στο υπουργείο Παιδείας. Οι ίδιοι είπαν στον «Π» γιατί τα μαθαίνουν, τι τους δυσκολεύει και… αν καταλαβαίνουν κυπριακά

ΓΡΑΦΕΙ:
ΧΡΥΣΤΑ ΝΤΖΑΝΗ*

Η Μπιλέν, ο Μουράτ, η Γκιουλέβ και η Νεσιμέ, τέσσερις Τουρκοκύπριοι που εργάζονται στο δήμο βόρειας Λευκωσίας, θα περάσουν σήμερα το οδόφραγμα του Αγίου Δομετίου και, διασχίζοντας τη μισή Λευκωσία, θα φτάσουν στο Παιδαγωγικό Ινστιτούτο, στα Λατσιά, όπου θα δώσουν τις εξετάσεις του υπουργείου Παιδείας για την ελληνική γλώσσα.
Στην καθιερωμένη ερώτηση για την πατρίδα τους, θα είναι μάλλον και οι μοναδικοί που θα γράψουν για την Κύπρο, έστω κι αν προέρχονται από μιαν «άλλη Κύπρο», αφού οι εξετάσεις προορίζονται συνήθως για αλλοδαπούς. Συνάντησα τους τέσσερίς τους, μαζί με τον καθηγητή τους στα ελληνικά, τον νομικό Κυριάκο Τζαμπάζη, ένα γκρίζο απόγευμα στο οίκημα της BES, της τουρκοκυπριακής οργάνωσης που δραστηριοποιείται στην τοπική αυτοδιοίκηση στην κατεχόμενη Λευκωσία. Τα μαθήματα ξεκίνησαν πριν δυο χρόνια, όταν η BES ζήτησε τη βοήθεια της ΠΕΟ για να αρχίσουν τα μέλη της μαθήματα ελληνικών. Ο κ. Τζαμπάζης προθυμοποιήθηκε να διδάξει δωρεάν, και τα μαθήματα ξεκίνησαν, αρχικά στο οίκημα της ΠΕΟ, με 16 άτομα. Σύντομα, κάποιοι βρήκαν δύσκολη τη γλώσσα και άλλοι δύσκολη τη μετακίνηση δυο φορές τη βδομάδα απ΄ τη μια μεριά της Λευκωσίας στην άλλη. Έτσι, όταν πια τα μαθήματα μεταφέρθηκαν στο οίκημα της BES, δεν είχε μείνει παρά μια μικρή τάξη έξι ατόμων. Οι τέσσερις από αυτούς παρέμειναν πιστοί στο μάθημα και σήμερα θα δώσουν για πρώτη φορά εξετάσεις, για το πρώτο επίπεδο πιστοποίησης γνώσης της γλώσσας.

«Εις την Πόλιν…»
Όταν συναντηθήκαμε, ο κ. Τζαμπάζης επέμενε οι μαθητές του να μου μιλούν ελληνικά. Ο Μουράτ, που στο αυτοκίνητό του ακούει 107.6 για εξάσκηση, είχε μπροστά του ένα μικρό τουρκο-ελληνικό λεξικό και ένα βιβλίο με ελληνικο-αγγλικούς διαλόγους. Είναι από τη Λευκωσία και μαθαίνει ελληνικά, για να καταλαβαίνει καλύτερα τους Ελληνοκύπριους. Φύσει αισιόδοξος, πιστεύει πως το Κυπριακό κάποια στιγμή θα λυθεί και πως οι δύο κοινότητες οφείλουν να έρθουν πιο κοντά και μέσω της γλώσσας.
Η Νεσιμέ, που κατάγεται απ΄ τη Ζαχαρκά της Πάφου, άκουγε τα ελληνικά και στο σπίτι, όταν τα μιλούσαν οι γονείς της. «Όταν περνώ στην άλλη πλευρά, θέλω να τα μιλώ, γιατί οι γονείς μου τα συντυχάννουν», λέει, κι ο κ. Τζαμπάζης σηκώνεται στον πίνακα και γράφει την ετυμολογία της λέξης συντυχάννω: «Συν + τυγχάνω, που στα αρχαία θα πει συναντιέμαι με κάποιον, και επείτα έλαβε τη σημασία ΄κουβεντιάζω΄. ‘Αρα κουβεντιάζουμε μαζί, beraber, ο ένας με τον άλλο», λέει, και γυρίζοντας σε μένα προσθέτει: «Δεν κάνουμε μόνο τη γλώσσα εδώ, αλλά και ιστορία. Όπως το Istanbul. Θυμάστε από πού βγήκε;», ρωτά τους μαθητές, κι εκείνοι, σχεδόν με μια φωνή, απαντούν σιγανά «εις την Πόλιν…».
Τους ρωτώ τι τους δυσκολεύει παραπάνω στα ελληνικά και ξεφυσούν με προβληματισμό. Τα ρήματα είναι πολύ σύνθετα, το συντακτικό διαφορετικό απ΄ αυτό της τουρκικής γλώσσας, οι πτώσεις και τα άρθρα, αλλά μάλλον όλοι θα συμφωνήσουν στην ορθογραφία: «Υπάρχουν πολλά [i] (η, ι, υ, ει, οι…)», λένε, και παρεμπιπτόντως η Νεσιμέ μού λέει σε τι διαφέρει το «πολύ» από το «πολλή».

Κυπριακά στο σπίτι
Εκτός από γραμματική, συντακτικό και λεξιλόγιο, οι τέσσερις Τουρκοκύπριοι μαθητές διδάσκονται σιγά-σιγά και ελληνική λογοτεχνία, από απλά κείμενα σχολικών βιβλίων του Δημοτικού, μέχρι το «Ζητείται ελπίς», του Αντώνη Σαμαράκη. Για κάποιους, όπως η Μπιλέν από την Αμμόχωστο, είναι η πρώτη επαφή με τη γλώσσα, που μου είπε πως τη μαθαίνει για να μιλά με τους φίλους της, στο νότο. Ο Μουράτ, απ΄ την άλλη, έκανε ένα εξάμηνο ελληνικά στη διάρκεια των σπουδών του, στο «πανεπιστήμιο» της Αμμοχώστου. Λίγο πριν φύγω, τους ρωτώ αν, μαθαίνοντας τα ελληνικά, μπορούν να τα καταλάβουν και όταν τα ακούν με κυπριακή προφορά και χαμογελούν. «Τα κυπριακά δεν τα καταλαβαίνω», λέει η Μπιλέν. «Εγώ ναι, επειδή με τη μάμα μου συντυχάννω τα. Κάπου-κάπου τα μιλούμε», λέει.

*Δημοσιεύτηκε στον «Πολίτη» στις 19/11/2011

Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s