Η Λευκωσία αλλιώς

Όταν οι πολίτες ανακαλύπτουν την ξεχασμένη παλιά πόλη

Πληθαίνουν οι Λευκωσιάτες που θέλουν να μάθουν την ιστορία της παλιάς πόλης, μέσα από τα κτήριά της και πέρα από την επίσημη ιστορική αφήγηση

ΓΡΑΦΕΙ: ΧΡΥΣΤΑ ΝΤΖΑΝΗ*

Πίσω από τις σκουριασμένες ταμπέλες, τα παρατημένα σοκάκια και τα «χαλαμάντουρα» κοντά ή και μακριά απ’ την πράσινη γραμμή, η παλιά πόλη της Λευκωσίας έχει μια ιστορία να αφηγηθεί, που ώς τώρα σπάνια έβρισκε ακροατές να την αφουγκραστούν.
Τον τελευταίο καιρό, όμως, είναι όλο και περισσότεροι εκείνοι, ξένοι τουρίστες με χάρτες στα χέρια ή και ντόπιοι, κάτοικοι της πόλης, εφοδιασμένοι με φωτογραφικές μηχανές, που γυρίζουν στους στενούς δρόμους απ’ την Πύλη Πάφου ώς την Πύλη Αμμοχώστου, αναζητώντας στα κτήρια τα ίχνη της ιστορίας.
Ο Ορέστης Τριγγίδης, ο Dugukan Muezzinler και η Natalie Hami είναι τρεις νέοι της Λευκωσίας που ξεκίνησαν πρόσφατα να αποτυπώνουν τις ταμπέλες και τα κτήρια της παλιάς πόλης σε φωτογραφίες. Περισσότερο το ξεκίνησαν για προσωπική ευχαρίστηση, όμως στην πορεία το σχετικό γκρουπ που έφτιαξαν στο Facebook («Old Nicosia revealed») κέντρισε το ενδιαφέρον πολλών Λευκωσιατών και οι ίδιοι διαπίστωσαν ότι οι περιηγήσεις στην παλιά πόλη μπορούν να εξελιχθούν σε μια προσπάθεια αποτύπωσης τής μάλλον άγνωστης ιστορίας της. «Περπατώ πολύ στην παλιά Λευκωσία εδώ και χρόνια. Αυτό που με σόκαρε πριν μήνες ήταν ότι, περπατώντας στη Χρυσαλινιώτισσα, συνειδητοποίησα ότι δεν είχα πάει ποτέ εκεί. Δεν ήξερα ότι υπήρχε αυτή η γειτονιά. Τόσα χρόνια ξεναγώ φίλους που έρχονται από το εξωτερικό και έδειχναν πολύ ενδιαφέρον για την παλιά πόλη. Τώρα συνειδητοποίησα ότι είχα πάρα πολλά ακόμα να τους δείξω», δήλωσε στον «Π» ο Ορέστης Τριγγίδης.
Κι αρχίζει να μιλά για ένα μεταλλικό ανάγλυφο που υπάρχει στη Λήδρας, σχεδόν κρυμμένο πάνω από το ΑΤΜ μιας τράπεζας και γράφει «1932». «Για μένα αυτός είναι ο πολιτισμός», λέει, «μια πινακίδα στη Λήδρας που γράφει ‘1932’ ή ‘εμπορικός οίκος’. Οι ταμπέλες δεν θα υπάρχουν για πάντα, θέλουμε να τις αποτυπώσουμε». Ο Dugukan σχολιάζει πως όταν περπατάς σ’ αυτούς τους δρόμους υπάρχουν δύο τρόποι να παρατηρείς τον γύρω χώρο:
«Από τη ματιά της επίσημης ιστορίας με το σκεπτικό ‘Οι Τούρκοι μας έκαναν να φύγουμε’ και από την άλλη παρατηρώντας μέσα από τις ταμπέλες την παλιά δομή της πόλης. Ας πούμε, βλέπεις μαγαζιά με υφάσματα και διαπιστώνεις ότι παλιά οι άνθρωποι έφτιαχναν μόνοι τους τα ρούχα τους. Παίρνεις πληροφορίες για την καθημερινή δραστηριότητα της πόλης, το εμπόριο κτλ». Εξάλλου, αυτά τα κτήρια δεν θα υπάρχουν για πάντα, πολύ περισσότερο οι ταμπέλες, αφού η ανάπτυξη που υπάρχει στην παλιά πόλη, με την επανακατοίκησή της και την επαναδραστηριοποίηση του εμπορίου στο ιστορικό κέντρο, οι ταμπέλες συνήθως αφαιρούνται ή κρύβονται από νεότερες εμπορικές πινακίδες. Είναι χαρακτηριστικό πως, τις πρώτες μέρες που δημιουργήθηκε η σελίδα στο Facebook, μια Τουρκοκύπρια υπάλληλος στον τουρκοκυπριακό δήμο Λευκωσίας, η Ντενίζ Μπιριντζί, έστειλε φωτογραφίες από ελληνικές ταμπέλες που αφαιρέθηκαν με την ανακαίνιση που γίνεται στο παλαιοπωλείο, στην κατεχόμενη Λευκωσία, ώστε να μην χαθεί η ιστορία του χώρου.

«Υπάρχει μια απορία για την παλιά πόλη»

Ο Μάριος Επαμεινώνδας είναι εκπαιδευτικός και μέλος του συμβουλίου του διακοινοτικού Ομίλου Ιστορικού Διαλόγου και Έρευνας. Στο πλαίσιο των δραστηριοτήτων του, ο Όμιλος έχει δημιουργήσει το εκπαιδευτικό εγχειρίδιο «Nicosia is calling», το οποίο βοηθά τους μαθητές να γνωρίσουν και τις δύο πλευρές της παλιάς Λευκωσίας μέσα από βόλτες και δραστηριότητες στην πόλη. Το βιβλίο είναι γραμμένο σε τρεις γλώσσες (ελληνικά, τουρκικά, αγγλικά) και απευθύνεται σε παιδιά 12-15 ετών. Μέχρι στιγμής, υπήρξαν 5-6 εκπαιδευτικοί τόσο σε ελληνοκυπριακά όσο και σε τουρκοκυπριακά σχολεία, που χρησιμοποίησαν το εγχειρίδιο για να ξεναγήσουν τα παιδιά στις μάλλον άγνωστες περιοχές της Χρυσαλινιώτισσας, της Πύλης Πάφου, της Πύλης Κερύνειας και του Αραμπαχμέτ, που παρουσιάζουν ιδιαίτερο ιστορικό ενδιαφέρον. Παράλληλα, ο Όμιλος έχει ξεκινήσει αυθόρμητα περιπάτους στην παλιά πόλη για ενήλικες, εκατέρωθεν της νεκρής ζώνης, για τους οποίους υπάρχει πολύ ενδιαφέρον. «Βλέπω να υπάρχει μια θετική διάθεση και μια καλώς νοούμενη απορία να μάθουν για την παλιά πόλη, η οποία κατά κάποιον τρόπο είναι κάπως σαγηνευτική», λέει ο Μάριος Επαμεινώνδα για τους περιπάτους, στους οποίους συμμετείχαν μέχρι στιγμής περίπου 500 άτομα. «Υπάρχει η εντύπωση ότι οι Ελληνοκύπριοι ξέρουν τη νότια Λευκωσία και οι Τουρκοκύπριοι τη βόρεια. Αυτό δεν ισχύει. Μπορεί κάποιοι να ξέρουν όλη τη Λευκωσία, μπορεί να μην την ξέρουν καθόλου ή να ξέρουν κάποια κομμάτια που είναι πολυσύχναστα. Τουρκοκύπριοι και Ελληνοκύπριοι λένε συχνά ‘ούτε καν ήξερα ότι υπήρχε αυτό το μέρος στη Λευκωσία!’. Για παράδειγμα, την περιοχή της δυτικής παλιάς Λευκωσίας, που δεν είναι η παραδοσιακή ελληνική ορθόδοξη συνοικία, δεν την ξέρουν. Οι παραδοσιακές ορθόδοξες συνοικίες είναι στην ανατολική και νοτιοανατολική Λευκωσία που την ξέρουν από τις εκκλησίες της. Δυτικά, είναι η καθολική και η μαρωνίτικη Λευκωσία που είναι και λίγο υποβαθμισμένη τα τελευταία χρόνια, δεν είναι ελκυστική για κάποιον να πάει τον περίπατό του», λέει.
Ο ίδιος προσθέτει την ανάγκη να αναδειχθεί η παλιά πόλη μακριά από τον συνηθισμένο πολιτικό λόγο που την χαρακτηρίζει σήμερα. «Θα ήταν καλά να αποφύγουμε να την αναδείξουμε με το επιχείρημα ότι η Λευκωσία είναι μοιρασμένη και φταίνε κάποιοι άλλοι. Δεν είναι ενδιαφέρον αυτό, γιατί ξέρουμε την απάντηση. Πρέπει να δείξουμε ότι η Λευκωσία έχει μια ομορφιά και ένα ενδιαφέρον, στο οποίο περιλαμβάνεται και ο διαχωρισμός της. Όμως δεν είναι ανάγκη να γίνει για να δείξεις ποιος φταίει, αλλά για να δεις την πόλη, να την καταλάβεις καλύτερα. Ακόμη και για να δεις την ιστορία του διαχωρισμού με μια ματιά που θέλει να κατανοήσει».

*Δημοσιεύτηκε στον «Πολίτη» στις 30/4/2012

Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s