Διά βίου αποβολή λόγω Κύπρου

Ένας μαθητής στη Ζάκυνθο του 1964

Η πρωτοβουλία του να οργανώσει μαθητικό συλλαλητήριο και να καταθέσει στεφάνι υπέρ της αυτοδιάθεσης των Κυπρίων, τον Φεβρουάριο του 1964, στοίχισε στον Τάκη Κούτση την αποβολή του από όλα τα γυμνάσια της Ελλάδας, τον καιρό που στη χώρα κυριαρχούσε το παρακράτος.

ΓΡΑΦΕΙ: ΧΡΥΣΤΑ ΝΤΖΑΝΗ*

Την άνοιξη του 1964, τις μέρες που η Κύπρος βυθιζόταν στη δίνη της δικοινοτικής σύγκρουσης και στην Ελλάδα προαλειφόταν το έδαφος για τα Ιουλιανά του ’65 και την κυβερνητική αστάθεια που οδήγησε στη χούντα, ένας τελειόφοιτος μαθητής στη Ζάκυνθο αποκλειόταν διά βίου από τα δημόσια γυμνάσια της Ελλάδας.
Ο λόγος; Ένα στεφάνι που άφησε για την αυτοδιάθεση της Κύπρου στο άγαλμα του Διονύσιου Σολωμού, στην κεντρική πλατεία της γενέτειρας του ποιητή, και ο πρωταγωνιστικός του ρόλος στο μεγάλο συλλαλητήριο των μαθητών του γυμνασίου Ζακύνθου υπέρ της αυτοδιάθεσης της Κύπρου, τον Φεβρουάριο του ίδιου χρόνου. Οι παρεμβάσεις, λίγο αργότερα, των τότε βουλευτών της ΕΔΑ Μίκη Θεοδωράκη, Λεωνίδα Κύρκου και Νίκου Σκοπούλη δεν στάθηκαν αρκετές για να πείσουν τον σκληρό γυμνασιάρχη Δρακόπουλο να άρει την απόφαση του συμβουλίου των καθηγητών, με αποτέλεσμα η ζωή του 66χρονου σήμερα Τάκη Κούτση να αλλάξει έκτοτε καθοριστικά, λόγω του Κυπριακού, κι ας μην συμμετείχε ο ίδιος καθόλου στις πολιτικές εξελίξεις τότε στο νησί.

Το συλλαλητήριο
Τα γεγονότα εκτυλίχθηκαν τον Φεβρουάριο του 1964, λίγες μέρες αφότου (στις 15/2/1964) οι αντιπρόσωποι του Ηνωμένου Βασιλείου και της Κύπρου στον ΟΗΕ ζήτησαν από το Συμβούλιο Ασφαλείας να αναλάβει επείγουσα δράση, προκειμένου να αποκατασταθεί η ειρήνη στο νησί. Στη Ζάκυνθο, μια ομάδα μαθητών, με επικεφαλής τον Παναγιώτη (Τάκη) Κούτση, αποφάσιζε να εκφράσει τη συμπαράστασή της στους Κυπρίους και στο αίτημα για αυτοδιάθεση και αποκλεισμό της διχοτόμησης ή ξένης παρέμβασης στο νησί. «Όλοι οι μαθητές με δημοκρατικά ιδεώδη αποφασίσαμε να συμπαρασταθούμε στα ιδανικά των Κυπρίων», διηγείται σήμερα στον «Π» ο Τάκης Κούτσης. «Όμως το σχολείο μας απαγόρευσε το συλλαλητήριο για δικούς του λόγους, ενδεχομένως γιατί εμείς ήμαστε δημοκρατικοί και τότε κυβερνούσε το παρακράτος, ήταν λίγο πριν την αποστασία». Η μη αναγνώριση της εκδήλωσης από την τότε διεύθυνση του Δημόσιου Ημερήσιου Γυμνασίου Ζακύνθου, του μοναδικού και μεικτού γυμνασίου της εποχής στο νησί, δεν στάθηκε ικανή να τους εμποδίσει. «Αποφασίσαμε σαν μαθητές να το κάνουμε κι ό,τι ήθελε προκύψει», λέει ο κ. Κούτσης.
Και πράγματι, στις 24 Φεβρουαρίου 1964, κρατώντας ένα στεφάνι και ένα φέιγ βολάν που έγραφε «Κάτω τα χέρια από την Κύπρο», ο Κούτσης πρώτος, μαζί με δύο συμμαθητές του, κατευθύνθηκαν προς το σχολείο, στο οποίο οι καθηγητές είχαν κλειδώσει τους μαθητές, προκειμένου να μην παραστούν στην προγραμματισμένη διαδήλωση για την Κύπρο. Έξω από το σχολείο είχε κληθεί και η αστυνομία. «Όταν φτάσαμε, εγώ έσπασα την αλυσίδα και μπήκαμε μέσα. Οι μαθητές μάς είδαν και, κάνοντας ένα νεύμα, τα παιδιά άνοιξαν τις πόρτες και τα παράθυρα και βγήκε όλο το γυμνάσιο και συμμετείχε στο συλλαλητήριο», θυμάται σήμερα ο κ. Κούτσης.
Από το σχολείο, διέσχισαν πεζοί όλη την πόλη της Ζακύνθου, τρία χιλιόμετρα, φωνάζοντας συνθήματα υπέρ της Κύπρου, ενώ ο ενθουσιασμός τους τράβηξε στην πορεία και αρκετούς ντόπιους ενήλικους. «Φτάσαμε στην πλατεία Σολωμού κι εκεί κάναμε μια εκδήλωση, μιλήσαμε για την Κύπρο, μίλησα εγώ, για τον αγώνα της Κύπρου κτλ», θυμάται ο κ. Κούτσης. Ύστερα, κατευθύνθηκαν προς τη Νομαρχία, όπου κατέθεσαν ψήφισμα προς την κυβέρνηση, τους αρχηγούς των κομμάτων και τον νομάρχη, ζητώντας να αναγνωριστεί πλήρως το δικαίωμα της αυτοδιάθεσης στον κυπριακό λαό, να αποκλειστεί η διχοτόμηση, να συμπαρασταθεί η ελληνική κυβέρνηση με αγωνιστικό πνεύμα στον αγώνα των Κυπρίων και να μην επιτραπεί κανενός είδους ξένη επέμβαση εκτός του ΟΗΕ.

Διά βίου αποβολή
Το ψήφισμα, που αναδημοσιεύτηκε στον τοπικό Τύπο μαζί με φωτογραφίες από το ογκώδες συλλαλητήριο, εξόργισε τη διεύθυνση του σχολείου, και την επόμενη κιόλας μέρα ο Σύλλογος των Καθηγητών αποφάσισε να αποβάλει διά βίου τον Παναγιώτη Κούτση από κάθε σχολείο της χώρας και να μειώσει τη διαγωγή του μαθητή Γεώργιου Λέκκα και των μαθητριών Ελευθερίας Φαρού και Παράσχη, διότι κατέθεσαν στεφάνι και επέδωσαν το ψήφισμα στη Νομαρχία, παρότι είχε απαγορευτεί η συμμετοχή τους στην εκδήλωση από το σχολείο. Η είδηση της τιμωρίας των μαθητών, προπάντων δε του αποκλεισμού του Κούτση από κάθε δημόσιο σχολείο της Ελλάδας, προκάλεσε την αντίδραση του τοπικού Τύπου, που ψέγοντας τη σκληρή στάση του γυμνασιάρχη Δρακόπουλου και των άλλων καθηγητών, τους κάλεσαν να δείξουν επιείκεια και να ανακαλέσουν. «Αποτελεί ψεύδος και εντροπήν ο ισχυρισμός εκείνων, οι οποίοι κινούμενοι από κομματικήν εμπάθειαν και φανατισμόν ηθέλησαν να παρουσιάσουν την αγνή αυτή μαθητική εκδήλωση ως περίπου κομμουνιστικό συλλαλητήριο!!!», έγραφε στις 4/3/1964 η εφημερίδα «Προοδευτική», που χαρακτήριζε «αγνές και πατριωτικές» τις προθέσεις των μαθητών, ενώ δύο μέρες πριν, το «Μέλλον» έκανε λόγο για μια πράξη που «αντανακλά εις βάρος της πατρίδος του υμνητού της ελευθερίας». Παρομοίως, οι βουλευτές της ΕΔΑ, Μ. Θεοδωράκης, Ν. Σκοπούλης και Λ. Κύρκος, κατέθεσαν στις 7/4/1964 ερώτηση προς το υπουργείο Παιδείας για τους λόγους της αναίτιας ποινής της οριστικής αποβολής στον Κούτση και της μείωσης της διαγωγής των τριών άλλων μαθητών, επειδή επέδωσαν ψήφισμα συμπαράστασης στον αγώνα του κυπριακού λαού και διαμαρτυρήθηκαν «δια αγγλοαμερικανοτουρκικήν επέμβασιν εις Κύπρον». Καμία όμως από τις παραπάνω αντιδράσεις -όπως και το σχετικό αίτημα για άρση της ποινής που κατέθεσε ο πατέρας του Κούτση- δεν ήταν ικανή να κάμψει τη σκληρή στάση των καθηγητών. «Μου στοίχισε πάρα πολύ εκείνη η απόφαση», λέει σήμερα ο Τάκης Κούτσης που, μη έχοντας τη δυνατότητα πια να σπουδάσει, όπως ονειρευόταν, πήγε στρατιώτης, και το ‘ριξε στις επιχειρήσεις, ανοίγοντας το πρώτο τουριστικό γραφείο της Ζακύνθου, αργότερα την πρώτη σχολή οδηγών, καταστήματα κ.ά., που του έφεραν μεν χρήματα ως πρωτοποριακές για την εποχή επιχειρήσεις, όχι όμως και σπουδές, όπως θα ήθελε. Απολυτήριο γυμνασίου κατάφερε να πάρει λίγα χρόνια μετά, από ιδιωτικό σχολείο της Αθήνας, ήταν όμως ήδη αργά, «όταν λοξοδρομήσεις, μετά χάνεις τα πάντα», λέει ο ίδιος. Παρ’ όλες τις δυσκολίες που του προκάλεσε η σκληρή στάση των καθηγητών, ο ίδιος δεν μετανιώνει για την πρωτοβουλία του να συμπαρασταθεί, ως μαθητής, στον αγώνα των Κυπρίων. «Δεν μετάνιωσα. Τους έχω σαν αδέρφια τους Κύπριους. Αρκετοί καθηγητές όμως το μετάνιωσαν, αλλά μετά δεν μπορούσαν να επανέλθουν, ήταν το καθεστώς τέτοιο. Ξέρετε, μετά από 18 μήνες έγινε η αποστασία…».

*Δημοσιεύτηκε στον «Πολίτη» στις 11/8/2012.

Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s