Η ιστορία ξαναγράφεται

Τα βασανιστήρια της αποικιοκρατίας αλλάζουν τη βρετανική εκδοχή

Ιστορικοί εντός κι εκτός Βρετανίας σημειώνουν πως τα βασανιστήρια στην Κένυα, την Κύπρο και αλλού είναι κάτι παραπάνω από μια υπόθεση αποζημίωσης: η αποκαθήλωση των τελευταίων ημερών της Αυτοκρατορίας

 

ΓΡΑΦΕΙ: ΧΡΥΣΤΑ ΝΤΖΑΝΗ*

Η αποκάλυψη στοιχείων για βασανιστήρια κατά τη διάρκεια της βρετανικής αποικιοκρατίας, ανάμεσά τους και σε μέλη της ΕΟΚΑ στην Κύπρο, θα γίνει δυσκολότερη έως ανέφικτη στο μέλλον, μετά την απόφαση της βρετανικής κυβέρνησης να προωθήσει νέο νομοσχέδιο, με το οποίο θα παρεμποδίζεται η δημοσιοποίηση στοιχείων που θεωρούνταν επικίνδυνα για την εθνική ασφάλεια ή το εθνικό συμφέρον.

Σύμφωνα με δημοσίευμα της «Guardian», το νομοσχέδιο βρίσκεται ήδη ενώπιον της Βουλής των Λόρδων για συζήτηση και αναφέρεται στην πρόσφατη απόφαση του Ανωτάτου Δικαστηρίου στο Λονδίνο, ότι πρέπει να διεξαχθεί δίκη στην υπόθεση τριών Κενυατών, πρώην μελών της οργάνωσης Μάου Μάου, οι οποίοι με αγωγή τους αξιώνουν αποζημιώσεις για βασανιστήρια που ισχυρίζονται ότι υπέστησαν κατά τη διάρκεια της αποικιοκρατίας. Για την ίδια απόφαση, το βρετανικό υπουργείο Εξωτερικών είχε δηλώσει την πρόθεσή του να υποβάλει έφεση, εκτιμώντας ότι θα έχει δυνητικά σημαντικές και βαθιές νομικές επιπτώσεις, αν και δεν αμφισβήτησε το γεγονός ότι οι παραπονούμενοι στη συγκεκριμένη υπόθεση υπέστησαν βασανιστήρια στα χέρια της αποικιοκρατικής διοίκησης. Για το προτεινόμενο νομοσχέδιο πάντως, η Διεθνής Αμνηστία επέκρινε τη βρετανική κυβέρνηση, τονίζοντας ότι μια τέτοια πράξη θα διευκόλυνε μελλοντικά κυβερνήσεις να παίζουν το χαρτί της εθνικής ασφάλειας κάθε φορά που θα ήθελαν να κρατήσουν επιβαρυντικά γι΄ αυτές στοιχεία μακριά από τη δημοσιότητα.

Βασανιστήρια στην ΕΟΚΑ
Η επίσημη δημοσιοποίηση περιστατικών βίας από τις αποικιοκρατικές δυνάμεις, μέσα από έγγραφα του Foreign Office που αποδεσμεύονται σταδιακά, έχει ανοίξει τον ασκό του Αιόλου, καθώς όλο και περισσότεροι πρώην υπήκοοι του Βρετανικού Στέμματος δηλώνουν πρόθεση να προσφύγουν δικαστικώς εναντίον των βρετανικών αρχών. Το παράδειγμα των βετεράνων Μάου Μάου σκέφτονται ήδη να ακολουθήσουν βετεράνοι της ΕΟΚΑ που φυλακίστηκαν και υπέστησαν βασανιστήρια από τις αποικιοκρατικές αρχές το 1955-΄59. Όπως δήλωσε πρόσφατα ο πρόεδρος των Συνδέσμων Αγωνιστών Θάσος Σοφοκλέους, έχει ήδη ζητηθεί η συνδρομή δικηγόρων από την Αγγλία και την Κύπρο, προκειμένου να προσφύγουν στα βρετανικά δικαστήρια, εκτιμώντας πως σε κάποιες υποθέσεις υπάρχουν ακράδαντα στοιχεία που αποδεικνύουν βασανισμούς. Προηγήθηκε, τον περασμένο Ιούλιο, ο αποχαρακτηρισμός απόρρητων αρχείων του Foreign Office για το 1955-59, στα οποία καταγράφονταν περιστατικά ακραίας βίας από τις αρχές, με τη μορφή βασανιστηρίων και δολοφονιών σε βάρος Κυπρίων, στην προσπάθεια των Βρετανών να καταστείλουν τη δράση της ΕΟΚΑ.

«Η ιστορία ξαναγράφεται»
Σε πρόσφατο άρθρο του στην «Guardian», ο δημοσιογράφος Ian Cobain, συγγραφέας του βιβλίου «Cruel Britannia», που αναφέρεται στα βασανιστήρια και την κακομεταχείριση μελών απελευθερωτικών κινημάτων σε πρώην βρετανικές αποικίες, σημειώνει χαρακτηριστικά πως «οι Μάου Μάου ίσως ξαναγράψουν την ιστορία της βρετανικής αυτοκρατορίας». Σύμφωνα με τον συγγραφέα, η απροθυμία της κυβέρνησης να απολογηθεί και να αποζημιώσει τους τρεις βετεράνους Μάου Μάου, οι βασανισμοί των οποίων έχουν γίνει δεκτοί στο δικαστήρια ως αληθή γεγονότα, δεν αποτελεί απλώς κυνισμό του υπουργείου Εξωτερικών και Κοινοπολιτείας (FCO), που καθυστερεί τη διαδικασία μέχρι και οι τελευταίοι διάδικοι να αποβιώσουν (ήδη ένας από τους τέσσερις έχει φύγει από τη ζωή). «Μήπως έχουν συνειδητοποιήσει στο FCO ότι τα βασανιστήρια που ασκήθηκαν στους Μάου Μάου -που αποκρύβονταν τότε με επίσημη μυστικότητα και υπουργικά ψεύδη- μεταφέρθηκαν στη συνέχεια στην Κύπρο στη διάρκεια της ανταρσίας της ΕΟΚΑ, όπου επαναλήφθηκαν κτηνωδώς και πάντα με παρόμοιο τρόπο διαψεύδονταν; Ή ότι στη συνέχεια μεταφέρθηκαν στο ‘Αντεν;», διερωτάται ο Cobain, σημειώνοντας με νόημα ότι ακόμη περισσότερα στοιχεία για βρετανικά βασανιστήρια στην Κύπρο υπάρχουν στα αρχεία της Διεθνούς Επιτροπής του Ερυθρού Σταυρού στη Γενεύη, όπου το εμπάργκο μειώθηκε από τα 60 στα 40 χρόνια. «Τέτοιες υποθέσεις προκαλούν όχι μόνο την κυβέρνηση και τους δικηγόρους της, αλλά και το πολύ καλά προσεγμένο αφήγημα με το οποίο μεγάλωσαν οι Βρετανοί για τις τελευταίες μέρες της Αυτοκρατορίας. Ίσως είναι κάτι περισσότερο από απλώς μερικά εκατομμύρια λίρες από τις τσέπες των Βρετανών φορολογούμενων. Ήδη αρκετοί ιστορικοί -ανάμεσά τους και Αμερικανοί- συγκεντρώνουν στοιχεία που αποδεικνύουν ότι υπήρξε μια βάναυση περίοδος. Ίσως η μεγαλύτερη επίπτωση από την απόφαση του Ανωτάτου Δικαστηρίου δεν θα είναι ότι θα οδηγήσει σε περισσότερες απαιτήσεις για βλάβες, αλλά ότι αυτές οι απαιτήσεις θα ρίξουν τόσο φως σε μια περίοδο της πρόσφατης ιστορίας της Βρετανίας, που αυτή η ιστορία θα πρέπει να ξαναγραφτεί».

 

*Δημοσιεύτηκε στον «Πολίτη» στις 5/11/2012

Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s