Πάπας Φραγκίσκος Α’

ΤΟ ΠΡΟΣΩΠΟ ΤΗΣ ΕΒΔΟΜΑΔΑΣ

Newly elected Pope Francis I

Της Χρύστας Ντζάνη*

Στην Αργεντινή, από τις πρώτες κιόλας ώρες της -απρόσμενης- εκλογής του συμπατριώτη τους καρδινάλιου Χόρχε Μάριο Μπεργκόλιο ως επικεφαλής της Ρωμαιοκαθολικής Εκκλησίας, το πανηγύρισαν δεόντως: Ο τύπος τον έχρισε διάδοχο των ποδοσφαιρικών «θεών» Μαραντόνα και Μέσι και στους δρόμους κυκλοφόρησαν μπλουζάκια που τον απεικονίζουν με το σύνθημα «Έρχομαι από την άκρη της Γης», παραπέμποντας στο «φαίνεται πως οι καρδινάλιοι ήλθαν να με αναζητήσουν στην άκρη του κόσμου», που είπε ο πρώτος μη Ευρωπαίος Πάπας στα 1300 χρόνια ιστορίας της Αγίας Έδρας στον πρώτο του χαιρετισμό στο πλήθος από το μπαλκόνι της Βασιλικής του Αγίου Πέτρου. Κρίνοντας από το γεωγραφικό στίγμα του νέου Πάπα, η εκλογή του αποδίδει μια κάποια δικαιοσύνη στα πληθυσμιακά δεδομένα των καθολικών πιστών, το 40% των οποίων προέρχονται από τη Λατινική Αμερική, όπου, ειδικότερα, υπάρχουν 200 εκατ. περισσότεροι πιστοί απ’ ό,τι στην Ευρώπη.

Σεκιουριτάς κι αρραβωνιασμένος
Undated handout photo of Argentine Cardinal BergoglioΊσως βέβαια και να ‘παιξε ρόλο η ιταλική του καταγωγή: Ο Χόρχε Μάριο Μπεργκόλιο είναι το ένα από τα πέντε παιδιά Ιταλών μεταναστών στην Αργεντινή. Ο πατέρας του ήταν εργάτης στον σιδηρόδρομο -με ένα πέρασμα από την ομάδα μπάσκετ της Σαν Λορέντσο του Μπουένος Άιρες- και η μητέρα του νοικοκυρά. Γεννήθηκε στις 17 Δεκεμβρίου 1936 και τα 77 του χρόνια αποτελούν μια βιολογική τροχοπέδη στις αλλαγές που έχει ανάγκη η Ρωμαιοκαθολική Εκκλησία τη δεδομένη στιγμή. Μάλιστα, από τα 21 του ζει με έναν πνεύμονα, εξαιτίας επιπλοκών λοίμωξης, ωστόσο, οι καλά γνωρίζοντες λένε πως το πρόβλημα υγείας του δεν αποτελεί λόγο ανησυχίας. Προτού στραφεί στη θεολογία και τη φιλοσοφία, σπούδασε χημικός μηχανικός και δίδαξε λογοτεχνία και ψυχολογία, ενώ είχε εργαστεί και ως «σεκιουριτάς» σε εταιρεία ιδιωτικής ασφάλειας. Όμως, η είδηση που έκανε τον γύρο του κόσμου αμέσως μετά τη χειροτονία του ήταν πως στα νιάτα του υπήρξε και αρραβωνιασμένος, με τη συνομήλική του Αμαλία, με την οποία συνδεόταν από τα μαθητικά τους χρόνια. «Παίζαμε με νερά, παίζαμε κουτσό, χορεύαμε. Είναι μια πολύ όμορφη ανάμνηση. Και μετά εκείνος πήγαινε να παίξει ποδόσφαιρο με τους φίλους του. Ήταν ένας θαυμάσιος νέος άνδρας. Πάντοτε, ακόμη κι όταν ήταν παιδί, έμοιαζε μεγαλύτερος, ήταν ώριμος, ταπεινός, καθόλου φαντασμένος», δήλωσε η ίδια σε ραδιοφωνικό σταθμό της Αργεντινής, τονίζοντας πως επρόκειτο για μια αθώα κι αγνή σχέση. «Αν δεν σε παντρευτώ, θα γίνω παπάς», φαίνεται μάλιστα πως της είχε πει, και πράγματι, στα 32 του χειροτονήθηκε ιερέας και λίγα χρόνια μετά, το 1973-1979, ηγήθηκε της τοπικής ιησουιτικής εκκλησίας.

Ταπεινός και ήπιος

Undated handout photo of Argentine Cardinal Bergoglio and his family membersΦανατικός αναγνώστης βιβλίων, με προτίμηση στον Χόρχε Λουίς Μπόρχες και τον Ντοστογιέφσκι, αλλά και των εφημερίδων, αν και σπάνια μιλά με πολιτικούς ή δημοσιογράφους. Έχει δηλώσει οπαδός της Σαν Λορέντσο και του Μέσι. Οι φίλοι του στην Αργεντινή τον περιγράφουν ως «ταπεινό υπηρέτη του Θεού» που νοιάζεται και φροντίζει τους φτωχούς.
Ως Αρχιεπίσκοπος στο Μπουένος Αϊρες ζούσε σε ένα ταπεινό διαμέρισμα, δεν είχε ποτέ του αυτοκίνητο και κυκλοφορούσε με το μετρό και το λεωφορείο. Όταν εξελέγη καρδινάλιος, έπεισε τους συμπατριώτες του να μην ταξιδέψουν στη Ρώμη για να γιορτάσουν την εκλογή του, αλλά να δώσουν στους φτωχούς τα χρήματα που θα ξόδευαν για τα εισιτήρια. Το 2009 δεν δίστασε δε να επικρίνει δημοσίως την κυβέρνηση του Ερνέστο Κίρσνερ, πρώην Προέδρου της Αργεντινής και συζύγου της σημερινής Προέδρου Κριστίνα Φερνάντες, ότι δεν έκανε τίποτε για να απαμβλύνει τις κοινωνικές ανισότητες στη χώρα. Έκανε λόγο για «ανήθικη, παράνομη και άδικη απραξία της κυβέρνησης», ακόμη και για παραβίαση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων από τις άδικες οικονομικές δομές που συντηρούνταν στη χώρα.
Η εκλογή του, μόλις στην τρίτη ψηφοφορία, αποτέλεσε έκπληξη, αφού, καίτοι φαβορί το 2005 για τον παπικό θρόνο, φέτος ήταν ένα από τελευταία αουτσάιντερ για εκλογή. Το Reuters τον χαρακτήρισε ταπεινό, μετριοπαθή και δεινό διαπραγματευτή, έτοιμο να τα βάλει με δυνατά συμφέροντα. Χαρακτηρίζεται ακόμη ισορροπιστής, κοινωνικά ανήσυχος, οπαδός της ιεραποστολικής δράσης της Εκκλησίας στην καθημερινότητα, «μιας Εκκλησίας που δεν ρυθμίζει την πίστη, αλλά την προωθεί και τη διευκολύνει», όπως έγραψε για αυτόν η βιογράφος του Φραντσέσκα Αμπρογκέτι. Ίσως για αυτό να επέλεξε και -πρώτος αυτός στην ιστορία της Αγίας Έδρας- το όνομα Φραγκίσκος, που παραπέμπει στον Άγιο Φραγκίσκο Χαβιέρ, συνιδρυτή, μαζί με τον Ιγνάτιο ντε Λογιόλα, της Αδελφότητας του Ιησού (ιησουίτης κι ο ίδιος), που είχε δώσει όρκο πενίας, αρετής και υπακοής και αφοσιώθηκε στο ιεραποστολικό του έργο στην Ινδία, την Ιαπωνία και την Κίνα.

Η χούντα και τα σκάνδαλα

Υπάρχει βεβαίως και ο αντίλογος. Η μεγαλύτερη σκιά στις πλάτες του Πάπα Φραγκίσκου Α’ είναι η δράση του στη σκοτεινή περίοδο της χούντας του Βιντέλα. Αν και θεωρείται δεδομένο πως πολλοί Αργεντίνοι είχαν αναγκαστεί να συμβιβαστούν ηθικά με τη σιωπή, καθώς υπήρχε ο κίνδυνος να χαρακτηριστούν αντιφρονούντες με ό,τι αυτό συνεπάγεται, εντούτοις υπήρξαν πολλοί, ανάμεσά τους και ιερείς και επίσκοποι, οι οποίοι μίλησαν για το καθεστώς και στη συνέχεια εξαφανίστηκαν. Στο βιβλίο του «Η σιωπή», ο Αργεντίνος δημοσιογράφος Οράτσιο Βερμπίτσκι κατηγορεί τον κατά κόσμον Χόρχε Μπεργκόλιο ότι είχε αφήσει απροστάτευτους δύο ιησουίτες που είχαν απαχθεί και φυλακιστεί μυστικά από το καθεστώς, επειδή είχαν ενοχλήσει με το έργο που προσέφεραν στις φτωχογειτονιές του Μπουένος Άιρες. Κατηγορείται επίσης ότι συνεργάστηκε με το καθεστώς Βιντέλα για να εμποδίσουν τα μέλη της Παναμερικανικής Επιτροπής Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων να επισκεφτούν πολιτικούς κρατούμενους. Παράλληλα, αν και του πιστώνεται διάθεση για απαλλαγή από τον καθωσπεπρισμό της Αγίας Έδρας -στο παρελθόν δεν δίστασε να κατηγορήσει αρκετούς καρδιναλίους για «υποκρισία», υπενθυμίζοντάς τους ότι ο Χριστός έπλυνε λεπρούς και συνέφαγε με πόρνες, ενώ συχνά επισκεπτόταν τις παραγκουπόλεις της γενέτειράς του-, εντούτοις, δηλώνει κάθετος στο ζήτημα των αμβλώσεων, των γάμων ομοφυλοφίλων και της αντισύλληψης, για τα οποία το Βατικανό έχει επικριθεί έντονα για την αμετακίνητη στάση του. Ως επικεφαλής πια της Ρωμαιοκαθολικής Εκκλησίας, καλείται να αναμορφώσει ένα σώμα που τελευταία απασχολεί συχνά τη διεθνή κοινή γνώμη για αρνητικά γεγονότα, με κυριότερα τα διαδοχικά σκάνδαλα παιδεραστίας από καθολικούς ιερωμένους. Ο ανταποκριτής του BBC στη Ρώμη δεν δίστασε να γράψει πως πρόκειται για έναν «θιασώτη του μίσους απέναντι στη διαφορετικότητα». Ως επικεφαλής του Βατικανού, θα πρέπει επίσης να αντιμετωπίσει την εκτεταμένη διαφθορά στην Κουρία, το κυβερνών σώμα της Εκκλησίας, καθώς και τα οικονομικά σκάνδαλα που υποβόσκουν διαχρονικά στην τράπεζα Ior του Βατικανού και τις πιέσεις που δέχονται οι καθολικοί πιστοί σε μη χριστιανικές χώρες της Ανατολής. Σε μια κατ’ αρχήν επικοινωνιακή κίνηση πάντως, μια από τις πρώτες του ενέργειες ήταν να αποκαταστήσει τις σχέσεις του με τον επικεφαλής του γραφείου τύπου της Αγίας Έδρας, με τον οποίο ο προκάτοχός του είχε ψυχρές έως τυπικές σχέσεις.

Με μια ματιά
* Ο Χόρχε Μπεργκόλιο γεννήθηκε στις 17/12/1936 στο Μπουένος Άιρες
* Έχει πτυχίο Χημικού Μηχανικού, Φιλοσοφίας και Θεολογίας
* Ζει με έναν πνεύμονα από 21 ετών
* Στα νιάτα του υπήρξε αρραβωνιασμένος και σεκιουριτάς
* Το 1958 εντάχθηκε στο Τάγμα Ιησουιτών
* Στις 13/12/1969 χειροτονήθηκε ιερέας * Θεωρείται πνευματικό τέκνο του Πάπα Ιωάννη Παύλου Β’
* Ο Πάπας Φραγκίσκος Α’ είναι πλέον ο @Pontifex του Twitter

ΠΗΓΕΣ: BBC, The Guardian, Reuters, Τα Νέα

*Δημοσιεύτηκε στο Buzz του «Πολίτη» στις 17/3/2013.

Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s