Η νύχτα των μεγάλων αστεριών

Η νύχτα των μεγάλων αστεριών

persides

Ξαπλωμένοι στο γρασίδι ή μέσα από τα τηλεσκόπια του Ιωάννη Φάκα εκατοντάδες περίεργοι αστροπαρατηρητές απόλαυσαν το νυχτερινό θέαμα που αφήνουν τα μετέωρα που εισέρχονται στη γήινη ατμόσφαιρα κάθε Αύγουστο

ΓΡΑΦΕΙ: ΧΡΥΣΤΑ ΝΤΖΑΝΗ

Μες στην ολοσκότεινη νύχτα ο κόσμος που προσέγγιζε το νοσοκομείο της Κυπερούντας ήταν πολύς: Το προαύλιο του ορεινού παλιού σανατορίου προσφερόταν ως ιδανικό παρατηρητήριο για το φαινόμενο των Περσείδων το βράδυ της Δευτέρας, όταν και κορυφώθηκε.
20130814_persides_fakasΜπροστά στο προαύλιο, στο γρασίδι, έστησε τα τηλεσκόπιά του ο διοργανωτής της βραδιάς, αστρονόμος και μαθηματικός Ιωάννης Φάκας. Και γύρω, παντού στο υγρό χόρτο, εκατοντάδες κόσμος, μικροί και μεγάλοι, καθιστοί και ξαπλωτοί, και σπάνια ήσυχοι, παρατηρούσαν τον έναστρο ουρανό αναζητώντας τα πεφταστέρια. Κατά τις 10 μ.μ., που έδυσε πια και το φεγγάρι, χαμήλωσε κι η παρακείμενη καντίνα τα φώτα της και άρχισε το έναστρο πάρτι: φωτεινά αστέρια άλλοτε έσβηναν, σαν με διακόπτη, κι άλλοτε έκαναν θεαματική βουτιά στο σκοτεινό άπειρο παρασέρνοντας μαζί την ουρά τους. Το γεγονός διαρκούσε λίγες μόνο στιγμές – ένα-δυο δευτερόλεπτα ή και λίγο παραπάνω στις μεγάλες «βουτιές»: κι ο κόσμος, με συντονισμένο σχεδόν το βλέμμα στο ίδιο σημείο του ουρανού, μόλις εντόπιζε το θέαμα φώναζε ενθουσιώδης και χειροκροτούσε.

Σαν να ‘μπαινε γκολ
«Ήταν όπως γίνεται στα ματς: μόλις μπει γκολ ακούμε φωνές», μας είπε την επομένη στο τηλέφωνο ο κ. Φάκας ικανοποιημένος από την προσέλευση του κόσμου, η οποία εξάλλου βοηθά στην παρατήρηση του φαινομένου: «Δεν μπορεί ένας άνθρωπος να βλέπει όλους τους διάττοντες. Όταν κάποιοι δουν κάτι και βάλουν τις φωνές, που θα το κάνουν αρκετοί, τότε στρέφονται όλοι προς την κατεύθυνση εκείνη και βλέπουν περισσότεροι. Κι αντί να βλέπουν 15 διάττοντες, βλέπουν 50. Γι΄ αυτό είναι καλό όταν είναι πολύς ο κόσμος». Τη νύχτα της Δευτέρας πάντως, σύμφωνα με τον κ. Φάκα, οι διάττοντες ξεκινούσαν όλοι πάνω από το σπίτι της νοσοκόμας και κινούνταν προς κάθε κατεύθυνση, αν και γίνονταν ορατοί μόνο όταν εισέρχονταν στην ατμόσφαιρα.

Περιφερόμενοι αστρονόμοι
20130814_persides_peopleΤο φροντιστήριο του κ. Φάκα διοργανώνει αυτή τη βραδιά αστροπαρατήρησης εδώ και δέκα χρόνια. Στον ίδιο πάντα τόπο – στους κήπους του σανατορίου. Εκτός από καλή θέα στον ουρανό, το μέρος συνδέεται και ιστορικά με τον ίδιο τον κ. Φάκα: ο πατέρας του ήταν πρώην μουχτάρης της Κυπερούντας, αυτός που έβαλε την υπογραφή του το 1937 για να γίνει το σανατόριο (και έχασε τη θέση του την επόμενη μέρα, διότι οι ντόπιοι δεν ήθελαν το σανατόριο στην περιοχή). Ο ίδιος γνώρισε έφηβος την αστρονομία τη δεκαετία του ΄50 από έναν μαθηματικό και ερασιτέχνη αστρονόμο, τον Μανώλη Ιωάννου, ο οποίος είχε τηλεσκόπια και τον έπαιρνε μαζί του στις επιδείξεις που έκανε σε κατασκηνώσεις και σχολεία. Αργότερα, σπούδασε μαθηματικά και αστρονομία και έκτοτε ασχολείται με το θέμα – όπως και ο γιος του, που σπούδασε αστροφυσικός.
Κάθε χρόνο βρίσκουν από τις ιστοσελίδες της NASA και της Διεθνούς Αστρονομικής Εταιρείας Μετεώρων την πιο κατάλληλη νύχτα. Συνήθως είναι κοντά στη 12η Αυγούστου, όμως αυτό αλλάζει: η καλύτερη βραδιά θα πρέπει να έχει μεγάλη πυκνότητα πεφταστέρων, κάτι που εξαρτάται από τη στιγμή που θα εισέλθει η γη στο κέντρο της τροχιάς του κομήτη, που συμβαίνει μια φορά τον χρόνο. Το βράδυ της Δευτέρας αυτό συνέβη από τις 9.05 μ.μ. έως τις 11.45. Επιπλέον, θα πρέπει να μην υπάρχει φεγγάρι: προψές η σελήνη έδυσε στις 10.15 μ.μ., δίνοντας στον ουρανό το αναγκαίο σκοτάδι της παρατήρησης.

Το πιο λαμπρό αστέρι
Σύμφωνα με τον κ. Φάκα, προχτές, κρίνοντας και από τις αντιδράσεις του κόσμου, θα πρέπει να έγιναν ορατοί 30-40 διάττοντες αστέρες. Ένας από αυτούς ξεχώρισε: «Στις 11.22 μ.μ. έπεσε ένας που εκινείτο από το ακτινοβόλο σημείο αριστερά. Πρώτη φορά είδα τέτοιο θέαμα. Κατάφερε αυτός ο διάττοντας να μείνει εκεί με την ουρά του για 10-15 δευτερόλεπτα, ενώ συνήθως είναι ορατοί για 1-2″. Προσπαθούσαμε εκεί να δώσουμε μια εξήγηση. ‘Αλλοι έλεγαν ότι εκινείτο αντίθετα με την κίνηση της γης γι΄ αυτό εξουδετέρωνε το ένα το άλλο. Εγώ νομίζω ότι η ατμόσφαιρα στο σημείο που εισήλθε το διάττον αστέρι ήταν λερωμένη με σκόνες και την ώρα που άναβε έκαιγε αυτές τις σκόνες, με αποτέλεσμα να μείνει αυτό το αποκαΐδι για 10-15″. Ήταν κάτι το πρωτοφανές», λέει. Αναλόγως η 12η Αυγούστου 2012 ήταν μια καλή νύχτα για παρατήρηση των Περσείδων. Υπήρξαν όμως και καλύτερες: «Μια χρονιά είχαμε διάττοντα ο οποίος εξερράγη μπροστά μας και ακούσαμε τον κρόττο», λέει ο κ. Φάκας και θυμάται τον βοσκό του 16ου αιώνα στη Γαλλία που μια τέτοια νύχτα είδε τόσους πολλούς διάττοντες, ώστε την επόμενη μέρα περίμενε εναγωνίως να νυχτώσει για να δει αν έμειναν αστέρια στον ουρανό!

Οι Περσείδες
Στην πραγματικότητα οι Περσείδες δεν είναι αστέρια, αλλά σωματίδια σκόνης που αφήνει πίσω της η τεράστια ουρά (μήκους δεκάδων εκατομμυρίων χλμ.) του κομήτη 109Ρ/Σουίφτ-Τατλ, που διασταυρώνεται με την τροχιά της Γης. Ο κομήτης χρειάζεται περίπου 130 χρόνια για να πραγματοποιήσει μια πλήρη περιφορά γύρω από τον Ήλιο. Η τελευταία φορά που εισήλθε στην εσωτερική περιοχή του ηλιακού μας συστήματος ήταν τον Δεκέμβριο του 1992. Τα μετέωρα αυτά σωματίδια, που συνήθως έχουν βάρος μικρότερο από ένα γραμμάριο, εισέρχονται στη ατμόσφαιρα της Γης και αναφλέγονται σε ύψος περίπου 100 χλμ. Καθώς πλησιάζουν προς το έδαφος με μεγάλη ταχύτητα, διαλύονται από την τριβή και την υπερθέρμανση, με αποτέλεσμα να αφήνουν πίσω τους τα φωτεινά ίχνη που είναι ορατά και με γυμνό μάτι. Φέρουν το όνομα Περσείδες, διότι οπτικά φαίνεται να προέρχονται από τον αστερισμό του Περσέα. Φέτος το φαινόμενο άρχισε από τις 17 Ιουλίου 2013 και θα διαρκέσει μέχρι και τις 24 Αυγούστου 2013.

Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s