«Είμαι ο Κληρίδης και θα παντρευτώ την κόρη σας»

ΑΝΤΑΠΟΚΡΙΤΕΣ

glaukos-kliridis-arxeiou-thumb-large

Η Κύπρος αποχαιρετά την Τρίτη τον Γλαύκο Κληρίδη (1919-2013), τον μεγαλύτερο μάλλον ηγέτη της πενηντάχρονης ιστορίας της Κυπριακής Δημοκρατίας. Η αναγνώριση στο πρόσωπό του είναι καθολική τόσο από τον Τύπο όσο και από τον πολιτικό κόσμο, ανεξάρτητα από τις ιδεολογίες, τις κομματικές αγκυλώσεις, αλλά και τις κολακείες που είθισται να δικαιώνουν μετά θάνατον τους νεκρούς.

Το αγόρι που όταν γεννήθηκε έπινε γάλα κατσίκας και ως τα 11 του είχε πολύ μακριά μαλλιά διότι η αυταρχική του μητέρα αρνιόταν να τον κουρέψουν, έγινε ο πολιτικός άντρας που έβαλε την Κύπρο στην ΕΕ με άλυτο το Κυπριακό – αν και ο ίδιος προσπάθησε με πάθος να το λύσει ως το τέλος της πολιτικής του καριέρας.

Για την αξία της πενηντάχρονης πολιτικής του διαδρομής θα μιλήσει η Ιστορία. Για τον χαρακτήρα του όμως, τα περιστατικά που έχουν δημοσιευτεί, είτε στον Τύπο ή στην εξαιρετική εξομολόγηση της ζωής του στον Τουρκοκύπριο ακαδημαϊκό Νιαζί Κιζιλγιουρέκ για το βιβλίο «Η πορεία μιας χώρας» (εκδ. Ελληνικά Γράμματα, 2006), λένε πολλά. Τον διέκριναν ο ρεαλισμός, η αυτογνωσία, ο σεβασμός στην άποψη του άλλου, η διορατικότητα και σίγουρα το χιούμορ και ο αυτοσαρκασμός. Ιδού μερικές από τις ιστορίες που περιγράφουν καλύτερα τον άνθρωπο Γλαύκο Κληρίδη:

Η πρώτη επανάσταση

Όταν φοιτούσε στην πέμπτη Γυμνασίου, η σχολική εφορία αποφάσισε να απαγορεύσει τη χρήση της δημοτικής γλώσσας κι ο Γλαύκος Κληρίδης, αντιδρώντας, έγραψε την έκθεσή του στη δημοτική, με αποτέλεσμα να μηδενιστεί. Δεν το έβαλε κάτω: Αρθρογράφησε στον Τύπο της εποχής εναντίον της σχολικής εφορίας για την απόφασή της, με αποτέλεσμα να μείνει μετεξεταστέος. Στις επαναληπτικές εξετάσεις, το μόνο που έγραψε ήταν το εξής: «Αφού δεν θέλετε να βαθμολογήσετε τις ιδέες που περιλαμβάνει η έκθεσή μου, γιατί γράφω στη Δημοτική, δεν γράφω», με αποτέλεσμα να μείνει στην ίδια τάξη. Αρθρογράφησε ξανά, καταγγέλλοντας ως αναρμόδια τη σχολική εφορία που είχε αποφασίσει, διότι δεν είχε στη σύστασή της ούτε έναν φιλόλογο. Τον δίκασαν, και αποφάσισαν να τον αποβάλουν για 15 μέρες. «Εάν απουσιάσω από το σχολείο σας 15 μέρες θα γίνω καλύτερος άνθρωπος;», τόλμησε τότε να ρωτήσει τον γυμνασιάρχη του. «Ελπίζω, παιδί μου». «Ε, με την ίδια λογική αν δεν επιστρέψω πίσω θα γίνω ο κάλλιστος των ανθρώπων, γεια σας», είπε και έφυγε για να συνεχίσει τις σπουδές του στην Αγγλία, μαζί με την κατά δύο χρόνια μεγαλύτερη αδερφή του Χρυσάνθη.

Μια αγελάδα στο Αμβούργο

Στο Λονδίνο πια, την επομένη της κήρυξης του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου αποφασίζει να καταταγεί στον βρετανικό στρατό. Γράφει επιστολή στον πατέρα του, λέγοντας ότι κατά τη γνώμη του δεν υπήρχε νόημα να συνεχίσει τις σπουδές του, διότι αν οι Γερμανοί κέρδιζαν τον πόλεμο, θα ήταν άλλη η κατάσταση. Είχε ήδη διαβάσει το Mein Kampf του Χίτλερ και μπορούσε να προβλέψει τι θα γινόταν. Έστειλε το γράμμα και την ίδια μέρα γράφτηκε στην Αεροπορία. Ο πατέρας του τού απάντησε λακωνικά: «Είναι δική σου απόφαση και τη σέβομαι, αλλά θέλω να θυμάσαι ποιος είσαι και γιατί πολεμάς. Θα είσαι από τους ολίγους Κύπριους στην Αεροπορία και πρέπει να μη δείξεις δειλία». Ξεκίνησε την εκπαίδευση από τη Σκοτία και συμμετείχε στους βομβαρδισμούς του Κίελου, του Βερολίνου κ.α.. Το 1942, σε μια πτήση έξω από το Αμβούργο, το αεροπλάνο του καταρρίφθηκε. «Επειδή οι Γερμανοί σκότωναν τους αεροπόρους όταν έπεφταν και ισχυρίζονταν ότι ‘προέταξαν αντίσταση’ και δεν παραδόθηκαν, δεν μας επιτρεπόταν να έχουμε τα περίστροφά μας και μας είχαν πει θα σηκώνετε το χέρι και θα λέτε ‘Englander, Aviator, Machine Kaput Krigsgefangener’ (Άγγλος, πιλότος, η μηχανή χάλασε, αιχμάλωτος πολέμου)», είχε πει για κείνη τη μέρα. «Όταν είδα δύο μάτια έτσι μεγάλα να με κοιτάζουν, λέω αυτός είναι ναζί, θα μας φάει, σήκωσα τα χέρια μου και τα είπα. Η απάντηση ήταν ‘Μμμμμ’. Ήταν αγελάδα». Από τότε, κουβαλούσε ως το τέλος ένα θραύσμα στη σπονδυλική στήλη. Αιχμαλωτίστηκε, δραπέτευσε δύο φορές και τελικά απελευθερώθηκε το 1945 από τα αμερικανικά στρατεύματα, αφού είχε υποχρεωθεί νωρίτερα από τους Ναζί να συμμετάσχει στην «Πορεία Θανάτου» στα γερμανοπολωνικά σύνορα.

Το χέρι της Λίλας

Το 1946 γνωρίζει στα γραφεία του BBC όπου εργαζόταν η αδερφή του τη μετέπειτα σύζυγό του Λίλα, κόρη ενός Ινδού γιατρού από τη Βομβάη. Πολύ γρήγορα ζήτησε το χέρι της από τον πατέρα της με το εξής τηλεγράφημα: «Είμαι ο Γλαύκος Κληρίδης, σε σας είμαι μια άγνωστη ποσότητα άγνωστης ποιότητας, αλλά πρόκειται να παντρευτώ την κόρη σας για τους εξής λόγους: α) τα πεθερικά μου θα βρίσκονται 6.000 μίλια μακριά, β) δεν μιλά ούτε λέξη από τη γλώσσα μου και θα μπορώ να λέω ό,τι θέλω και γ) την αγαπώ». Ο πεθερός του απαντά λιτά: «Συμβουλή: Περιμένετε έναν χρόνο». Περίμεναν. Παντρεύτηκαν το 1947 με πολιτικό γάμο κι όταν αργότερα γνωρίστηκε με τον πεθερό του, εκείνος τον λάτρεψε. «Ήταν που δεν με ήξερε ακόμα», είπε χρόνια αργότερα με ένα σαρκαστικό γέλιο σε μια συνέντευξη ο Γλαύκος Κληρίδης. Το 1996, σε προχωρημένη ηλικία και ενώ ήταν ήδη Πρόεδρος της Δημοκρατίας, η Λίλα βαφτίστηκε χριστιανή με το όνομα Ειρήνη και οι δυο τους τέλεσαν και θρησκευτικό γάμο, με παρότρυνση του τότε Αρχιεπισκόπου Χρυσοστόμου. Μετά τη βάφτιση, ο Αρχιεπίσκοπος τον ρώτησε τι της είπε και δέχθηκε να αλλάξει θρήσκευμα. «Της είπα ότι αν πεθάνει, δεν θα τη θάψετε δίπλα μου και επειδή θέλει να συνεχίσει την κρεβατομουρμούρα και μετά θάνατο, είπε το Ναι».

Ο χειρότερος εχθρός

Με τον Ραούφ Ντενκτάς, οι ζωές τους διέγραφαν παράλληλες πορείες: Γνωρίστηκαν στα δικαστήρια όπου το 1955-1959 ήταν αντίπαλοι, όταν ο Τουρκοκύπριος ηγέτης ήταν δημόσιος κατήγορος σε υποθέσεις της ΕΟΚΑ τις οποίες ο Κληρίδης υπερασπιζόταν. Το ’59 οι δυο τους συμμετείχαν στις διαπραγματεύσεις στο Λονδίνο για την Ανεξαρτησία ως εκπρόσωποι των δύο κοινοτήτων και αργότερα ξανά απέναντι, ηγήθηκαν των επιτροπών για τη διαμόρφωση του Συντάγματος. Οι δύο άντρες διατηρούσαν πολύ καλές σχέσεις και λέγεται πως ο Κληρίδης είχε σώσει τον Ντενκτάς από το εκτελεστικό απόσπασμα. Στις αρχές του 2000, όταν η υγεία του Ντενκτάς είχε επιδεινωθεί πολύ, ο Κληρίδης του τηλεφωνεί για να ρωτήσει πώς πάει. «Τι να σου πω, Γλαύκο. Ούτε στον χειρότερο εχθρό μου δεν θα το ευχόμουν». «Σε ευχαριστώ, Ραούφ», απάντησε κυνικά ο τότε Πρόεδρος.

Ο επιστήθιος φίλος

Ο Παντελής Κούρος υπήρξε από τους στενότερους συνεργάτες του και επιστήθιος φίλος, που στάθηκε ως τις τελευταίες στιγμές της ζωής του, στην κλινική, δίπλα του. Όταν κάποια στιγμή κάποιος αποπειράθηκε να δολοφονήσει τον -φρουρούμενο- Κληρίδη, ο Κούρος στάθηκε μπροστά του για να τον προστατεύσει. «Τόσα κορμιά δίπλα μου, ρε Παντελή, εσύ ο κοντός βρέθηκες να μπεις μπροστά μου;», του είπε αμέσως μετά με χιούμορ.

Η πένα, η αποδήμηση και το Κυπριακό

Το Κυπριακό υπήρξε το μεγάλο του στοίχημα. Οι επιλογές του δεν τον καθιστούσαν δημοφιλή, παρόλα αυτά ο Κληρίδης τις στήριζε, θεωρώντας πάντα ότι το καλό της Κύπρου προηγούταν του δικού του προφίλ. Ούτε και με αυτό δίσταζε να αυτοσαρκαστεί. Το 1999, θα βρεθεί στη Νέα Υόρκη για διαπραγματεύσεις και επαφές. Το βράδυ καλεί στο δωμάτιό του τον κυβερνητικό εκπρόσωπο Μιχάλη Παπαπέτρου και τον υπουργό Εξωτερικών Ιωάννη Κασουλίδη για ποτό (υπήρξε δεινός πότης και λάτρης της ζιβανίας). «Φαντάζεστε να λύσουμε το Κυπριακό;», τους λέει. «Εγώ είμαι γέρος, θα αποδημήσω εις Κύριον. Εσείς θα χρειαστεί να αποδημήσετε από την Κύπρο για καμιά εικοσαριά χρόνια…». Τρία χρόνια μετά, όταν πήγε στην Κοπεγχάγη για να κλείσει τη συμφωνία ένταξης στην ΕΕ παρά τις απειλές και μεθοδεύσεις της Τουρκίας, είπε στον Αμερικανό υφυπουργό Μαρκ Γκρόσμαν: «Πάω στην Κοπεγχάγη για να εντάξω την Κύπρο στην ΕΕ. Για οποιαδήποτε άλλη υπογραφή θέλετε, έχω ξεχάσει την πένα μου στο σπίτι». Όταν δε κάποτε έτυχε να πετά σύσσωμο το εθνικό συμβούλιο στο εξωτερικό για το Κυπριακό, ο Κληρίδης είπε στους συνοδοιπόρους του πολιτικούς αρχηγούς: «Φαντάζεστε να πέσει το αεροπλάνο; Θα σωθεί επιτέλους αυτός ο κόσμος».

Ο άνθρωπος

Ο σύμβουλος έκδοσης του «Πολίτη» Διονύσης Διονυσίου ανακαλεί μια χιουμοριστική στιγμή του με τον Κληρίδη: Το 1992, εργαζόταν ως δημοσιογράφος σε ραδιοφωνικό σταθμό και πήρε μήνυμα ότι ο Κληρίδης θα κάνει δηλώσεις στα γραφεία του Δημοκρατικού Συναγερμού. Πήγε με το κασετοφωνάκι του στην Πινδάρου, όμως δεν τον πρόλαβε και η ιδιαιτέρα του τού υπέδειξε διακριτικά ότι ο πρόεδρος είχε μπει στο αποχωρητήριο. Μόλις βγήκε, του ζήτησε να του κάνει δηλώσεις εξηγώντας πως στο ραδιόφωνο χρειάζονται ήχους κι ο Κληρίδης, αφού έσκασε στα γέλια, του απάντησε: «Ρε Διονυσάκη, γιατί δεν ήρθες τόση ώρα μέσα στην τουαλέτα; Εκεί έβγαλα καταπληκτικούς ήχους. Θα γλίτωνες και χρόνο».

Το τέλος

Το 2003, σε ηλικία 84 ετών, διεκδίκησε την τρίτη θητεία για δεκαέξι μόνο μήνες, προκειμένου να λύσει το Κυπριακό, καθώς οι διαπραγματεύσεις για το σχέδιο Ανάν είχαν προχωρήσει πολύ. Έχασε και μάλιστα από την πρώτη Κυριακή. Όταν τον ρώτησε ένας δημοσιογράφος πώς ήταν το βράδυ που έφυγε ηττημένος από το Προεδρικό, απάντησε: «Κοιμήθηκα σαν μωρό. Ξυπνούσα κάθε δύο ώρες κι έκλαιγα». Αποχώρησε από την πολιτική σιωπηλά, συνταξιοδοτήθηκε σε ένα μικρό σπίτι κοντά στη θάλασσα κι έζησε εκεί ως το τέλος της ζωής του.

*Δημοσιεύτηκε στο Protagon στις 18/11/2013

Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s