Στη θάλασσα οι αγνοούμενοι της Άσσιας

Οι συγγενείς πιέζουν και η ΔΕΑ εξετάζει μαρτυρίες

20140215_assia_missing_archive

Η ΔΕΑ ταυτοποίησε πρόσφατα οστά και από τους 70 αγνοούμενους της Άσσιας που βρέθηκαν σε ομαδικό τάφο στο Ορνίθι. Εξετάζεται μαρτυρία ότι το 1996 τα οστά τους ρίχτηκαν στη θάλασσα

ΓΡΑΦΕΙ: ΧΡΥΣΤΑ ΝΤΖΑΝΗ*

Το ενδεχόμενο μεγάλος αριθμός οστών αγνοουμένων, κυρίως από την περιοχή της Άσσιας, να έχει ριχτεί στη θάλασσα ή σε σκουπιδότοπους εξετάζει η Διερευνητική Επιτροπή Αγνοουμένων, μετά τις σχετικές μαρτυρίες που δόθηκαν από Τουρκοκυπρίους.
Την εκδοχή ότι οστά από ομαδικούς τάφους Ελληνοκυπρίων στα κατεχόμενα ξεθάφτηκαν στα μέσα της δεκαετίας του ’90 και ρίχτηκαν στη θάλασσα έγραψε το περασμένο φθινόπωρο και ο δημοσιογράφος Σενέρ Λεβέντ, στη στήλη του στον «Π». Μόλις πρόσφατα, η ΔΕΑ ήρθε σε επαφή με Τουρκοκύπριο ο οποίος έδωσε τη σχετική μαρτυρία και το ενδεχόμενο αυτό θα εξεταστεί, αν και ο εντοπισμός ανθρώπινων οστών στη θάλασσα δύο δεκαετίες μετά θεωρείται ανέφικτος. Για την περαιτέρω διερεύνηση του θέματος πιέζουν και συγγενείς των αγνοουμένων, αρκετοί από τους οποίους δεν αποδέχονται να παραλάβουν ένα μικρό μόνο οστό από τον δικό τους άνθρωπο. Σύμφωνα με πληροφορίες του «Π», η ΔΕΑ ολοκλήρωσε πρόσφατα την ταυτοποίηση λειψάνων που βρέθηκαν σε ομαδικό τάφο στο Ορνίθι, τα οποία ανήκουν στους αγνοούμενους της Άσσιας. Από τα ευρήματα των εκταφών ταυτοποιήθηκαν 18 πλήρη οστά και πολλά μικρά υπολείμματα οστών, τα οποία όμως ήταν αρκετά για να ταυτοποιηθούν και οι 70 αγνοούμενοι της Άσσιας, οι πλείστοι εκ των οποίων ήταν κάτοικοι του χωριού και κάποιοι λίγοι είχαν καταφύγει στην Άσσια για προστασία. Για όλους τους υπάρχει μαρτυρία ότι συνελήφθησαν από τον τουρκικό στρατό, μεταφέρθηκαν αρχικά στο Γκαράζ Παυλίδη και στη συνέχεια, καθοδόν προς την Άσσια, εκτελέστηκαν.

Κλείνει ο φάκελος
Για τη ΔΕΑ θεωρείται πως ο μεγάλος φάκελος των αγνοουμένων της Άσσιας έχει κλείσει. Παράλληλα, όμως, βρέθηκαν και ίχνη της εκταφής που φαίνεται πως έγινε το 1996 για τη μετακίνηση των οστών σε άλλη τοποθεσία. Είναι ενδεικτικό πως για αρκετούς από τους αγνοούμενους έχει βρεθεί μόνο ένα μικρό οστό. Σύμφωνα με πληροφορίες του «Π», συγγενείς των αγνοουμένων της Άσσιας ενημερώθηκαν σχετικά από τη ΔΕΑ πριν από περίπου έναν μήνα και έχουν εκφράσει έντονη δυσαρέσκεια για το γεγονός, αρνούμενοι σε ορισμένες περιπτώσεις να τα παραλάβουν, καθώς ζητούν να μην κλείσει ο φάκελος, αφού δεν μπορεί να γίνει αποδεκτή η παραλαβή μόνο ενός μικρού οστού. Ο δε εντοπισμός και η ταυτοποίησή τους στοιχειοθετεί μαζική εκτέλεση άμαχων αιχμαλώτων πολέμου, επομένως, τονίζουν, η υπόθεση θα πρέπει να προχωρήσει μέχρι τον εντοπισμό των ενόχων.

20140215_assia_missing_dea_bones

Το χωριό των αγνοουμένων
Η Άσσια είναι ένα από τα πιο δραματικά σκηνικά της τραγωδίας των αγνοουμένων, αφού η κατεχόμενη κοινότητα της Μεσαορίας είναι πρώτη στη λίστα των τόπων εξαφάνισης το 1974, με 105 ανθρώπους. Από αυτούς, οι 84 ήταν Ασσιώτες, κατά κύριο λόγο άμαχοι και ηλικιωμένοι, και οι 31 από άλλα χωριά, που βρέθηκαν στην Άσσια αναζητώντας καταφύγιο, καθώς τις μέρες της δεύτερης εισβολής ήταν διάχυτη η εντύπωση ότι ο τουρκικός στρατός δεν θα επεκτεινόταν στα χωριά που βρίσκονταν κάτω από τον νέο δρόμο Λευκωσίας – Αμμοχώστου. Τα πρώτα τουρκικά άρματα μπήκαν στην Άσσια στις 14 Αυγούστου 1974, λίγο πριν τις 2 μ.μ., απροειδοποίητα, όταν έσπασε η γραμμή της Μιας Μηλιάς. Επικράτησε πανικός: όσοι πρόλαβαν διέφυγαν από τα ανατολικά, ενώ οι πλείστοι, σχεδόν 1.000 κάτοικοι που βρίσκονταν στη βορειοδυτική πλευρά του χωριού, εγκλωβίστηκαν. Την πρώτη μέρα εκτελέστηκαν εν ψυχρώ 14 άνθρωποι, ανάμεσά τους γυναίκες και τρία παιδιά. Στη συνέχεια, τα τουρκικά στρατεύματα συγκέντρωσαν όλους τους άντρες από 15 ετών και άνω και τους μετέφεραν στο Γκαράζ Παυλίδη στη Λευκωσία, όπου τους κράτησαν αιχμαλώτους. Εκεί έγινε η πρώτη διαλογή, κατά την οποία τους μεγάλους σε ηλικία τους έστειλαν στο χωριό με τα γυναικόπαιδα. Όσοι έμειναν πίσω και δηλώθηκαν αιχμάλωτοι πολέμου επέστρεψαν ζωντανοί ώς τον τελευταίο. Ώς τις 31 Αυγούστου τα γυναικόπαιδα που είχαν απομείνει στην Άσσια ήταν σκορπισμένα στο χωριό, συγκεντρωμένα 20-30 άτομα σε λίγα σπίτια ανά γειτονιά.

Η μοιραία διαλογή
Στις 21 Αυγούστου έγινε η δεύτερη διαλογή απ’ όλους τους πολίτες και τους ηλικιωμένους. Το χωριό βρισκόταν υπό διάλυση και ήδη, από την τρίτη μέρα της εισβολής του τουρκικού στρατού, είχαν αρχίσει οι λεηλασίες. Ο στρατός εξανάγκασε όλους τους κατοίκους σε πορεία μέσα στο χωριό μέχρι την πλατεία, όπου έγινε η τελική διαλογή. Εκεί ξεχώρισαν ξανά τους άντρες από τα γυναικόπαιδα. Οι άντρες μεταφέρθηκαν αρχικά στα καφενεία και οι γυναίκες με τα παιδιά σε λίγα σπίτια, συνωστισμένοι, χωρίς ηλεκτρισμό, νερό, τρόφιμα, χωρίς συνθήκες υγιεινής. Ανάμεσα στους 107 άντρες που είχαν απομείνει έγινε ξανά διαλογή: αρχικά οδηγήθηκαν όλοι στο Γκαράζ Παυλίδη, όπου στο τέλος έμειναν μόνο οι 37. Για τους υπόλοιπους 70, όλοι τους άνω των 60 ετών και άμαχοι, δόθηκε εντολή να επιστρέψουν στην Άσσια. Σύμφωνα με μαρτυρία Τούρκου στρατιώτη, στη διαδρομή σταμάτησαν στην περιοχή Ορνίθι, μεταξύ Άσσιας και Αφάνειας, όπου Τούρκοι στρατιώτες και Τουρκοκύπριοι αντάρτες τούς εκτέλεσαν εν ψυχρώ και στη συνέχεια, νεκρούς και τραυματίες, τους έριξαν σε παρακείμενα πηγάδια. Από τους συνολικά 84 αγνοούμενους Ασσιώτες είχαν ταυτοποιηθεί μέχρι σήμερα οι 11. Ανάμεσά τους και εφτά μέλη της οικογένειας Εγγλέζου, τα οποία είχαν συλληφθεί από Τούρκους και Τουρκοκύπριους της Μόρας σε σπίτι όπου είχαν αναζητήσει καταφύγιο στην Άσσια και εκτελέστηκαν σε τοποθεσία μεταξύ Άσσιας και Αφάνειας.

Ζητούν περαιτέρω έρευνα
Όπως πληροφορείται ο «Π», συγγενείς των αγνοουμένων έχουν κάνει διαβήματα προκειμένου να συνεχιστούν οι έρευνες και να παραδοθούν οι σκελετοί και όχι μικρά μόνο οστά του καθενός από τους 70 αγνοούμενους. Στο επιχείρημα αυτό η τουρκοκυπριακή πλευρά προέτασσε μέχρι πρότινος ότι τα ίχνη των 84 Τουρκοκυπρίων που εκτελέστηκαν στην Τόχνη το 1974 εξακολουθούν να αγνοούνται. Όμως, μετά τον πρόσφατο εντοπισμό, όπως φαίνεται, των οστών τους σε ομαδικό τάφο στην Παρεκκλησιά, συγγενείς των αγνοουμένων της Άσσιας προτίθενται να επανέλθουν, ζητώντας να μην κλείσει η υπόθεση των δικών τους ανθρώπων. Νομικοί κύκλοι επισήμαναν στον «Π» ότι με την ταυτοποίηση έστω ενός μικρού οστού καθενός από τους 70 αγνοούμενους της Άσσιας τεκμηριώνεται ο θάνατός τους και η εγκληματική ενέργεια, καθώς υπάρχει μαρτυρία για το ποιοι και πότε τους συνέλαβαν, καθώς και ποια διαδρομή ακολούθησαν μέχρι ενός σημείου, για να βρεθούν τελικά όλοι τους στον ίδιο ομαδικό τάφο. Επιπλέον, ήταν όλοι τους άνω των 60 ετών, επομένως άμαχοι, γι’ αυτό και όσοι τους συνέλαβαν ήταν υπόλογοι για την τύχη τους. Οι ίδιοι νομικοί κύκλοι επισημαίνουν πως οι συγγενείς μπορούν να προσφύγουν στη δικαιοσύνη ζητώντας να αναγνωριστεί το δικαίωμά τους να λάβουν ολόκληρο σκελετό και όχι μικρά μόνο οστά του αγνοουμένου, με βάση αποφάσεις και ψηφίσματα του Συμβουλίου της Ευρώπης τα οποία υπαγορεύουν ότι μετά τη διερεύνηση πρέπει να δοθεί στους συγγενείς ο σκελετός για σκοπούς ταφής.

*Δημοσιεύτηκε στον «Πολίτη» στις 15/2/2014

Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s