Σε απελπισία οι Σύροι πρόσφυγες

200 άνθρωποι εγκλωβισμένοι στην Κοκκινοτριμιθιά

20141207_syrioi_kokkinotrimithia

Της Χρύστας Ντζάνη* | Φωτογραφίες: Ελένη Παπαδοπούλου

Δάσκαλοι, έμποροι, κυβερνητικοί υπάλληλοι. Οικογενειάρχες. Άνθρωποι όπως εμάς, με μια ζωή στρωμένη, που όμως είχαν την ατυχία να ζουν σε μια χώρα που σήμερα βρίσκεται σε εμπόλεμη κατάσταση, όπως η Συρία. Και μάλιστα, πολλοί από αυτούς, Παλαιστίνιοι, ήτοι απάτριδες, ξένοι παντού.
Έφυγαν από τη χώρα τους για να γλυτώσουν από τα αδέσποτα πυρά του εμφυλίου και το δίλημμα «καθεστωτικοί ή αντάρτες». Πολλοί απ’ αυτούς μόνοι, χωρίς τους γονείς, τα παιδιά ή τους συζύγους που έμειναν πίσω. Και βρέθηκαν, χωρίς να το επιθυμούν, σε έναν καταυλισμό προσφύγων στην Κοκκινοτριμιθιά της Κύπρου. Εγκλωβισμένοι και μόνοι.

Το μόνο τους ερώτημα ήταν «πώς μπορείτε να βοηθήσετε;». Και το μόνο αίσθημα ημών απέναντί τους η ανικανότητα.
Ένα 16χρονο παιδί μου έδειξε στο κινητό ένα άψυχο κορμί. Ήταν η μάνα του. Έφτασε μόνος στην Κύπρο με τον παππού του. Όταν ξεκίνησαν από τη Συρία, ήθελαν να φτάσουν μέσω Ιταλίας σε μια χώρα της κεντρικής Ευρώπης κι ύστερα ο μικρός, ως ανήλικος, να φέρει εκεί τους συγγενείς του. Κλαίει κάθε μέρα, μου έδειξαν με χειρονομίες οι φίλοι του. Μια 50χρονη δασκάλα μου μιλά με κόμπους στον λαιμό, κάθε τόσο σταματά για να πάρει ανάσες, να συγκρατήσει το κλάμα. «Είμαι πολύ θυμωμένη. Έχασα πολλά, σπίτι, μισθό, για το μέλλον των παιδιών μου. Και τώρα νιώθω ότι κόλλησα εδώ». Αν νομίζετε ότι οι 337 Σύριοι μετανάστες, ανάμεσά τους 89 παιδιά, που περισυλλέγησαν στις 25 Σεπτεμβρίου από κρουαζιερόπλοιο ανοιχτά της Πάφου, έφτασαν στην Κύπρο για να μείνουν και να ζουν με επιδόματα, γράψτε λάθος. Στόχος τους ήταν να φτάσουν στην Ιταλία κι από εκεί στη Γερμανία, τη Σουηδία, την Ολλανδία και τη Νορβηγία, για μια νέα, καλύτερη ζωή και για να επανενωθούν με τις οικογένειές τους. Κολλημένοι σήμερα στο «Πουρνάρα», ένα πρώην στρατόπεδο της Εθνικής Φρουράς, νιώθουν όλοι τους εγκλωβισμένοι. Και αναζητούν τρόπους διαφυγής. Ήδη, στο στρατόπεδο έχουν απομείνει 225 (οι 63 απουσιάζουν μόνιμα κι άλλοι εφτά εγκατέλειψαν τη Δημοκρατία και βρίσκονται στο εξωτερικό) κι ο αριθμός τους λιγοστεύει καθημερινά. Πολλοί ψάχνουν τρόπο να φύγουν μέσω κατεχομένων για την Τουρκία κι από κει στην Ευρώπη, με όσους κινδύνους αυτό συνεπάγεται. Πριν από λίγο καιρό, μια ομάδα επιβιβάστηκε σε πλοίο στην Κερύνεια, το οποίο όμως παρουσίασε βλάβη. Έμειναν για λίγες μέρες στα κατεχόμενα κι από κει επαναπροωθήθηκαν στις ελεύθερες περιοχές. Όμως πόσο μπορεί μια κυνηγημένη ψυχή να αντέξει την απελπισία;
20141207_syrioi_kokkinotrimithia_1b

I love Homs
Επισκεφθήκαμε το Πουρνάρα πρωί Παρασκευής. Στον χώρο, που κατά σύμπτωση παραδόθηκε προς χρήση στο υπουργείο Εσωτερικών την ίδια μέρα που έγινε η διάσωση, υπάρχουν δεκάδες αντίσκηνα όπου διαμένουν οι διασωθέντες, ενώ σε λυόμενα λειτουργούν μαγειρεία και χώροι σίτισης, πλυντήρια, τουαλέτες και μπάνια, γραφεία κ.ά. Όσοι διαμένουν εκεί μπορούν ελεύθερα να κινούνται και εκτός του στρατοπέδου, ενώ καθημερινά 10-20 άτομα πηγαινοέρχονται στη Λευκωσία με λεωφορεία. Ανάμεσα στους διασωθέντες είναι 22 ασυνόδευτοι ανήλικοι. Στο έργο του υπουργείου Εσωτερικών συνδράμει ενεργά και ο Κυπριακός Ερυθρός Σταυρός, ο οποίος, εκτός από τη συνεχή προμήθεια ειδών ένδυσης, παιχνιδιών κ.ά., έχει συνεχή παρουσία στον χώρο με προσωπικό που προσφέρει ιατρικές υπηρεσίες και ψυχοκοινωνική στήριξη στους πρόσφυγες.
Ο καιρός ήταν καλός και βρήκαμε τα παιδιά να παίζουν έξω, με βρεφικά παιχνίδια, καρότσια, τραμπάλες ή στα δέντρα. Αν και έχει καταβληθεί μια μεγάλη προσπάθεια να νιώσουν ξανά πως έχουν ένα κάποιο σπιτικό, το βλέμμα σφίγγεται μπροστά στην προσωρινότητα του βίου τους. Έξω από τα αντίσκηνα απλωμένες μπουγάδες και αραδιασμένα δεκάδες παπούτσια – σημάδι πως μέσα μπορεί να μένει και μια πολυμελής οικογένεια. Εδώ κι εκεί διάχυτα συνθήματα, τα περισσότερα αραβικά, αλλά και κάποια στα αγγλικά, γραμμένα λες με σκοπό να δείξουν πως αλλού ήθελαν να βρίσκονται: «I love Homs», «Welcome to Germany». Οι περισσότεροι απ’ όσους διαμένουν εκεί είναι Παλαιστίνιοι της Συρίας και μορφωμένοι, πλήρωσαν ένα καλό ποσό για να ξεφύγουν από τον εμφύλιο. Ο 15χρονος Ράμι, από τη Δαμασκό, μας ξεναγεί στο αντίσκηνό τους. Κοιμούνται σε στρώματα καταγής. Κάποια πρόχειρα χαλιά ζεσταίνουν τον χώρο που όμως είναι ήδη αρκετά ζεστός λόγω του απρόσμενου ελαφριού χειμώνα, με αποτέλεσμα κάμποσες μύγες να τριγυρίζουν μέσα κι έξω. Τα ρούχα τους κρεμασμένα σε γάντζους, λίγα παιχνίδια εδώ κι εκεί, ένα τραπέζι με κάποια λιγοστά υπάρχοντα, είδη υγιεινής και ό,τι περίσσεψε από το χθεσινό φαγητό. Η εξαμελής οικογένειά του έφυγε με προορισμό τη Σουηδία. Ο πατέρας, έμπορος, μας μιλά, αλλά χωρίς να μας πει το όνομά του, όπως και οι περισσότεροι εκεί. Φοβούνται μήπως στοχοποιηθούν και πάθουν κακό οι ίδιοι ή οι δικοί τους. «Στη Συρία ήμουν πλούσιος, όχι απλός υπάλληλος. Οι αντάρτες μας πήραν τα πάντα και πήγαμε σε περιοχή που ελέγχεται από τους καθεστωτικούς. Κάποιος όμως έγραψε αναφορά ότι βοήθησα αντάρτες και φύγαμε για να γλυτώσουμε». Δηλώνει πρόθυμος να μπει σε μια βάρκα να πάει οπουδήποτε. Όμως ως Παλαιστίνιοι δεν έχουν πολλούς ανοιχτούς προορισμούς. «Δεν έχουμε ανθρώπινη αξία εμείς. Γιατί δεν μπορώ να είμαι όπως ο καθένας; Είμαι εγκλωβισμένος εδώ». Ρωτώ τον Ράμι και τον Αχμέντ, τον φίλο του που έχασε τη μητέρα του στον πόλεμο, πώς περνούν τις ώρες τους εδώ. «Ύπνος και φαΐ. Βαριόμαστε. Μια φορά τη βδομάδα πάμε στο σχολείο», λέει αναφερόμενος στις δραστηριότητες που τους προσφέρονται από το American Academy, ενώ στον χώρο λειτουργεί σχολείο με 18 μαθητές και δύο Σύρους δασκάλους, που όμως ήταν κλειστό λόγω της αργίας της Παρασκευής.
20141207_syrioi_kokkinotrimithia_2

«Αγαπώ τη ζωή»
Με τη βοήθεια ενός διερμηνέα μιλήσαμε με δύο ακόμη εφήβους και έναν νεαρό άντρα. Κανείς τους δεν ήθελε να πει το όνομά του. Και όλοι δίσταζαν να μιλήσουν, δύσπιστοι για τους σκοπούς μας, προβληματισμένοι για το πώς μπορούμε να βοηθήσουμε, να βγάλουν άκρη με τη βίζα, να φύγουν από την Κύπρο. Ο άντρας ήταν δημόσιος υπάλληλος στη Δαμασκό. Αναγκάστηκε να φύγει όταν του ζήτησαν να εμπλακεί στον εμφύλιο με τη μια ή την άλλη πλευρά. Έφυγε για να γλυτώσει με προορισμό τη Γερμανία κι άφησε πίσω του γυναίκα, παιδιά, αδέρφια. «Νιώθω σαν παράλυτος, δεν μπορώ να κάνω κάτι. Ευχαριστώ για τη βοήθεια. Αλλά δεν θέλω να στηρίζομαι στην κυπριακή κυβέρνηση, θέλω να δουλέψω. Θέλω βοήθεια για να φύγω. Ή αν μπορούν να μου φέρουν την οικογένειά μου εδώ. Οποιοσδήποτε Κύπριος δέχεται να ζήσει έτσι; Μακριά από μωρά, γυναίκα; Ώς πότε θα είμαστε έτσι;». Οι δυο έφηβοι δεν μιλούν πολύ. Έκαναν το επικίνδυνο ταξίδι μόνοι, για να γλυτώσουν και να σπουδάσουν. Τώρα στην Κύπρο περνούν τις μέρες τους άπραγοι. Η κ. Σάνα μας καλεί στο αντίσκηνό της. Έχει μόλις καθαρίσει και ζητά ευγενικά να μπούμε μέσα χωρίς τα παπούτσια. Μυρίζει χλωρίνη και τα λιγοστά υπάρχοντα, κυρίως ρούχα και κλινοσκεπάσματα, είναι όλα συγυρισμένα. Μια εμφανής προσπάθεια να αναστήσει την τάξη της μέχρι πρότινος ζωής της. Προέρχεται από τη Χομς, την πόλη που έχει πληγεί περισσότερο από τον εμφύλιο. Έχει δύο πτυχία και εργαζόταν ως δασκάλα. Αναγκάστηκε να φύγει με τους δύο γιους της, 17 και 19 ετών, όταν τους ζήτησαν να στρατευτούν. Για να τους σώσει και να τους σπουδάσει. «Εμείς είμαστε ουδέτεροι, αλλά σαν περπατάς, μπορεί να σε σκοτώσουν εν ψυχρώ». Έτσι έχασαν συγγενείς της ίδιας και του άντρα της. Έφυγαν από τη Συρία με προορισμό την Ολλανδία, τη Γερμανία ή τη Γαλλία, όπου έχει αδέρφια και ξαδέρφια. Και βρέθηκε εγκλωβισμένη στην Κοκκινοτριμιθιά. Όταν προσπάθησε να πάρει βίζα από τη γαλλική πρεσβεία για να μεταβεί στη Γαλλία, της αρνήθηκαν. «Είμαι πολύ θυμωμένη. Νιώθω ότι κόλλησα εδώ. Ανησυχώ για τα παιδιά. Έχασα πολλά, σπίτι, μισθό, άντρα, για το μέλλον των παιδιών. Και τώρα εδώ, βρίσκομαι μεταξύ ανθρώπων που δεν είμαστε ίδιοι, έχουν άλλο πολιτισμό, άλλο επίπεδο. Κι εγώ είμαι μουσουλμάνα, αλλά όχι έτσι, είμαι ελεύθερη», λέει, υπονοώντας τις πολλές γυναίκες που κυκλοφορούν στο Πουρνάρα με μαντίλα. Δίπλα της η κ. Μπάσιμα, δασκάλα κι αυτή, έφυγε για να γλυτώσει τα παιδιά της. Μιλούν και κλαίνε κι οι δυο. «Σε τι θα βοηθήσει αυτό που κάνεις; Είμαι 50 χρονών κι αγαπώ τη ζωή, αυτό να γράψεις».
20141207_syrioi_kokkinotrimithia_7
Στις 26 Δεκεμβρίου λήγει η τρίμηνη διορία που τους έδωσε το υπουργείο Εσωτερικών για να υποβάλουν αίτηση για άσυλο ή άδεια προσωρινής παραμονής για ανθρωπιστικούς λόγους. Μετά το πέρας αυτής της ημερομηνίας θα διαμένουν παράνομα και η Κυπριακή Δημοκρατία θα πρέπει να αποφασίσει τι θα κάνει με το Πουρνάρα. Από τους 337 που επέβαιναν στο πλοιάριο ανοιχτά της Πάφου μόνο οι 19 ζήτησαν πολιτικό άσυλο και από τους αυτούς έχει παραχωρηθεί μέχρι στιγμής μόνο στους δύο. Άλλοι 45 υπέβαλαν αίτηση για παραχώρηση άδειας προσωρινής παραμονής. Εννιά άτομα από δύο οικογένειες εξασφάλισαν βίζα για τη Βραζιλία, άλλοι δύο, μητέρα και γιος, για τη Γερμανία, όπου θα συναντήσουν τον πατέρα της οικογένειας, ενώ εφτά εγκατέλειψαν τη Δημοκρατία και βρίσκονται στο εξωτερικό. Όλοι τους θέλουν να φύγουν από την Κύπρο, όμως φοβούνται ότι με την καθυστέρηση που παρατηρείται στην εξέταση των αιτήσεων και την άρνηση των άλλων ευρωπαϊκών χωρών να τους δεχτούν (καθώς η ευρωπαϊκή νομοθεσία προβλέπει η αίτηση για άσυλο να γίνεται στη χώρα από την οποία εισήχθησαν στην ΕΕ) θα μείνουν καθηλωμένοι εδώ. Η Ύπατη Αρμοστεία του ΟΗΕ για τους Πρόσφυγες ζητά να μεταφερθούν στο Κέντρο Υποδοχής Μεταναστών της Κοφίνου, όπου οι συνθήκες είναι πιο ανθρώπινες. Από την αρχή του εμφυλίου, το 2011, 3,2 εκατ. Σύροι έχουν γίνει πρόσφυγες. Σήμερα, μία συριακή οικογένεια κάθε λεπτό εγκαταλείπει το σπίτι της. Σε λίγες μέρες λήγει η διορία για να αποφασίσουν για το μέλλον τους οι Σύροι που βρέθηκαν από μια τρικυμία στην Κύπρο. Ώς τότε, πολλοί από αυτούς ίσως να έχουν ήδη φύγει, σε ένα ακόμη ριψοκίνδυνο ταξίδι με τον επόμενο διακινητή που θα εκμεταλλευτεί την απελπισία τους.

*Δημοσιεύτηκε στον «Πολίτη» στις 7/12/2014

Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s