Κίνηση ξανά σε τετραπληγικούς

Η πρωτοποριακή επέμβαση Tetrahand και στην Κύπρο

20150503_Tetrahand3

Της Χρύστας Ντζάνη*

Ελπίδες στους τετραπληγικούς της Κύπρου για μια καλύτερη καθημερινότητα δίνει η πρωτοποριακή επέμβαση Tetrahand που φέρνει στην Κύπρο ομάδα ειδικών, σε συνεργασία με τον καθηγητή Jan Friden από το Πανεπιστήμιο του Gothenburg της Σουηδίας, όπου εφαρμόζεται επιτυχώς εδώ και μερικές δεκαετίες. «Είναι συναρπαστικό και εμπνέει εμάς που ασχολούμαστε με αυτόν τον τομέα γιατί προσφέρουν ηθική ικανοποίηση όταν το κάνεις», ανέφερε στον «Π» ο δρ Κωνσταντίνος Κρητιώτης, ορθοπεδικός-χειρουργός χεριού, ο οποίος εκπαιδεύτηκε από τον καθηγητή Friden και φιλοδοξεί να ξεκινήσει τις πρώτες επεμβάσεις λειτουργικής αποκατάστασης άνω άκρου σε τετραπληγικούς (Tetrahand) στην Κύπρο. Το συναρπαστικό στο οποίο αναφέρεται ο δρ Κρητιώτης αφορά στον τρόπο με τον οποίο γίνεται η επέμβαση:

«Μπορείς να πάρεις ένα νεύρο που δουλεύει και να το μεταφέρεις σε ένα νεύρο ή μια ομάδα νεύρων που δεν δουλεύουν. Κάνοντας την κλασική τενοντομεταφορά, όταν δηλαδή παίρνεις έναν τένοντα από έναν μυ που δουλεύει και τον βάζεις σε έναν μυ που δεν δουλεύει, μπορείς να χρησιμοποιήσεις έναν μυ για να επανενεργοποιήσεις έναν άλλο. Με τα νεύρα, μπορείς να χρησιμοποιήσεις ένα νεύρο που δουλεύει και να το μεταφέρεις σε ένα άλλο νεύρο που νευρώνει μια ομάδα μυών και άρα να επανενεργοποιήσεις ένα άλλο σύστημα μυών και αυτό είναι πάρα πολύ σημαντικό γιατί αφού επανενεργοποιηθούν οι μύες μπορείς να «κλέψεις» κάποιους και να κάνεις μια κλασική τενοντομεταφορά», σημειώνει. Ο ίδιος το παρομοιάζει με μια λάμπα στο σπίτι που, όταν καίγονται σχεδόν όλες οι ασφάλειες, μένει μόνο αυτή η πρίζα που είναι ενεργή και τότε μπορείς να αποσυνδέσεις τη λάμπα και να τη συνδέσεις σε μια άλλη συσκευή που έχει περισσότερη ανάγκη, όπως το ψυγείο, ή να συνδέσεις ένα πολύπριζο και πάνω σ’ αυτό δυο-τρεις συσκευές, για να κάνεις περισσότερα πράγματα. «Ακριβώς το ίδιο μπορείς να κάνεις και με τα περιφερικά νεύρα. Υπάρχουν ωστόσο και κάποια μειονεκτήματα. Κατ’ αρχάς, ένας μυς που ενεργοποιείται με νευρομεταφορά δεν ενεργοποιείται άμεσα αλλά μετά την πάροδο ορισμένου χρονικού διαστήματος. Επιπλέον, υπάρχει ένα μικρό ρίσκο αποτυχίας της μεθόδου αυτής». Δραγμός και αγκώνας

20150503_Tetrahand4Η διαδικασία αφορά τόσο ασθενείς που τραυματίστηκαν πρόσφατα όσο και ασθενείς που κατέστησαν τετραπληγικοί μετά από παλιότερο τραυματισμό, καθώς έχουν υπάρξει περιπτώσεις ατόμων που τραυματίστηκαν πριν από 10-15 χρόνια και μετά τις επεμβάσεις Tetrahand επανέκτησαν σημαντικό μέρος της λειτουργίας των χεριών. Σε κάθε περίπτωση, η διαδικασία για τους ασθενείς αυτούς ξεκινά μετά την αρχική αποθεραπεία από τον τραυματισμό τους (συνήθως τρεις μήνες μετά τον τραυματισμό και την οριστικοποίηση του επιπέδου της βλάβης). Ο ασθενής εξετάζεται από τον χειρουργό που μπορεί να εκτελέσει την επέμβαση και από την ομάδα των φυσιοθεραπευτών που θα αναλάβουν την αποκατάστασή του μετά την επέμβαση. Ο χειρουργός, μετά από μια λεπτομερή κλινική εξέταση, διαπιστώνει ποιοι μύες «διασώθηκαν» από τον τραυματισμό (και άρα είναι κατάλληλοι για τενοντομεταφορά) και ποιες κινήσεις είναι σε θέση να εκτελέσει ο ασθενής. Τα ευρήματα της κλινικής εξέτασης συνήθως επιβεβαιώνονται με νευροφυσιολογικές μελέτες (ηλεκτρομυογράφημα) πριν από την επέμβαση. Οι φυσιοθεραπευτές από την πλευρά τους βλέπουν πόσο ευκίνητες είναι οι αρθρώσεις του ασθενούς και, μέσω παθητικής κινητοποίησης, τις διατηρούν εύκαμπτες έως ότου πραγματοποιηθούν οι επεμβάσεις. Ο στόχος είναι να αποκατασταθούν οι κινήσεις που είναι αναγκαίες για την καθημερινή λειτουργικότητα. Τέτοιες είναι η λειτουργία του αγκώνα, ώστε ο ασθενής να μπορεί να τοποθετήσει το χέρι του στον χώρο, η οποία απαιτεί την ενεργοποίηση του τρικέφαλου μυός που είναι υπεύθυνος για την έκταση του αγκώνα, καθώς και ο δραγμός, να μπορεί δηλαδή ο ασθενής να πιάνει αντικείμενα και να χρησιμοποιεί εργαλεία. «Αναλόγως του επιπέδου της τετραπληγίας, τόσο πιο πολλά μπορείς να προσφέρεις. Όσο πιο χαμηλά είναι ο τραυματισμός στον νωτιαίο μυελό, τόσο περισσότεροι μύες σώζονται και περισσότερα πράγματα μπορείς να επαναφέρεις. Οι τελευταίες μελέτες δείχνουν ότι αν η λειτουργία του δελτοειδούς μυός είχε 5/5 λειτουργία πριν από τον τραυματισμό, τώρα πέφτει στα 4/5 που λειτουργικά δεν έχει ιδιαίτερη σημασία για τον ασθενή, μπορεί να είναι και 4,5», σημειώνει ο δρ Κρητιώτης.

20150503_Tetrahand2

Όπως εξηγεί, σε κάθε κάκωση του νωτιαίου μυελού, τα νεύρα πάνω από το επίπεδο της βλάβης διατηρούν κανονικά τη λειτουργία τους και μαζί με αυτά και οι μύες που νευρώνονται από αυτά. Τα νεύρα ωστόσο που ξεκινούν κάτω από το επίπεδο της βλάβης δεν δουλεύουν πλέον (γιατί έχει απολεστεί η επικοινωνία τους με τον εγκέφαλο), με αποτέλεσμα ο ασθενής να μην μπορεί να κινήσει τους μυς που νευρώνονται από αυτά. «Επομένως, εμείς ως χειρουργοί χρησιμοποιούμε τα νεύρα και τους μυς που διασώζονται από τον τραυματισμό για να επαναφέρουμε λειτουργίες των χεριών που έχουν χαθεί μετά τον τραυματισμό, μέσω τενοντομεταφορών και νευρομεταφορών. Συνήθως, στους τετραπληγικούς ασθενείς διατηρείται η λειτουργία του δελτοειδούς (μυς του ώμου που βοηθά στην απαγωγή του – το γνωστό σήκωμα του ώμου), του δικέφαλου μυός (ο μυς που είναι υπεύθυνος για το κλείσιμο του αγκώνα) αλλά και δύο μυών στον πήχη που λέγονται βραχιονοκερκιδικός και υπτιαστής. Αν δε η βλάβη είναι σε χαμηλότερο επίπεδο, τότε διασώζονται περισσότεροι μύες στον πήχη. Επομένως, εμείς χρησιμοποιούμε την οπίσθια μοίρα του δελτοειδούς μυός για να ανακατασκευάσουμε την έκταση του αγκώνα (πρόκειται για πολύ σημαντική λειτουργία, καθότι έτσι ο ασθενής μπορεί να χρησιμοποιήσει χειροκίνητο αναπηρικό καροτσάκι) και τους μυς που διασώζονται στον πήχη ώστε ο ασθενής να μπορεί να χρησιμοποιήσει τα χέρια του για βασικές εργασίες (μαγείρεμα, αυτόνομη μετακίνηση από και προς το αναπηρικό καροτσάκι, σίτιση, χρήση Η/Υ, ανάγκες βασικής υγιεινής). Τα αποτελέσματα είναι άκρως ικανοποιητικά για τον ασθενή και του δίνουν στις πλείστες περιπτώσεις πίσω την ανεξαρτησία του μέσω μιας ικανοποιητικής λειτουργίας των χεριών», σημειώνει. Στην πραγματικότητα δεν πρόκειται για μια επέμβαση, αλλά για τέσσερις, ανά τρεις ή τέσσερις μήνες: πρώτα κατασκευάζουν τον τρικέφαλο στο ένα χέρι, μετά τον δραγμό στο ίδιο χέρι ή τον τρικέφαλο στο άλλο χέρι και στη συνέχεια δραγμό στο άλλο χέρι κτλ. Ενεργοποιούνται, δηλαδή, ένα-ένα τα χέρια και ξεχωριστά ο δραγμός και ο τρικέφαλος.

Φυσιοθεραπεία
Εξάλλου, σε ένα σώμα που έχει ξεμάθει να κινεί τα άνω άκρα, δεν αρκούν τέσσερις επεμβάσεις: είναι αναγκαία στη συνέχεια η φυσιοθεραπεία και η εργοθεραπεία, με τις οποίες ο ασθενής μαθαίνει να ανεξαρτητοποιεί αυτές τις δύο κινήσεις, που βοηθούν πολύ στο να κινεί το αναπηρικό αμαξίδιο. «Ο ρόλος των φυσιοθεραπευτών και των εργοθεραπευτών μετά από τέτοιου είδους επεμβάσεις είναι εξίσου σημαντικός με την ομάδα των χειρουργών που θα εκτελέσει τις επεμβάσεις αυτές ώστε ο ασθενής να έχει το καλύτερο δυνατό αποτέλεσμα. Από την πρώτη ημέρα μετά την επέμβαση, ο ασθενής εκτελεί νέες κινήσεις ενεργοποιώντας τις τενοντομεταφορές του, υπό την επίβλεψη των φυσιοθεραπευτών. Ακολούθως, περίπου την πέμπτη μέρα μετά την επέμβαση, ο ασθενής λαμβάνει εξιτήριο και η αποκατάστασή του μπορεί να συνεχιστεί στο δικό του περιβάλλον ή, εάν το επιθυμεί, μπορεί να εισαχθεί σε κέντρο αποκατάστασης ώστε να συνεχίσει εκεί». Οι επεμβάσεις στην Κύπρο θα γίνονται με τη συνεργασία και παρουσία του καθηγητή Friden, ενώ σ’ αυτό το στάδιο ετοιμάζεται η στελέχωση της ομάδας από φυσιοθεραπευτές και εργοθεραπευτές που ασχολούνται με κακώσεις του νωτιαίου μυελού και, σύμφωνα με τον κ. Κρητιώτη, το ενδιαφέρον από επαγγελματίες του χώρου είναι πολύ μεγάλο.

*Δημοσιεύτηκε στον «Πολίτη» στις 3/5/2015

Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s