Χαίρε, ω φίλτατη Συρία

Τα απέναντι παράλια της Συροπαλαιστίνης ή ο άλλος μας εαυτός

20150531_Palmyra_1

Τους ανθρώπους να λυπάστε. Τα μνημεία χωρίς μνήμη είναι νεκρά. Και οι φορείς της μνήμης είναι οι άνθρωποι

ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΕΣ: ΧΡΥΣΤΑ ΝΤΖΑΝΗ*

Το 2009 οι δρόμοι του μεταξιού μάς έβγαλαν, με την Άννα Μαραγκού και δύο Κύπριους τουριστικούς πράκτορες, στην Παλμύρα. Ήταν μια αποστολή που συγκέντρωνε κάθε φθινόπωρο δημοσιογράφους κυρίως από όλο τον κόσμο, προσκεκλημένους της συριακής κυβέρνησης του Άσαντ, που είχε τότε στα σπάργανα ένα φιλόδοξο όραμα για ανάδειξη της Συρίας ως τουριστικού προορισμού, με έμφαση στα ιστορικά της μνημεία, απ’ όλες τις περιόδους της Ιστορίας του τόπου. Θυμάμαι την Παλμύρα σαν μια σειρά από κιονοστοιχίες ξεχασμένες, μόνες θαρρείς μες στην έρημο, τον ήλιο να καίει πάνω απ’ τα κεφάλια μας εξασθενίζοντας τις ήδη δοκιμασμένες από τις ντόπιες γεύσεις και το επίφοβο νερό αντοχές μας, και τις ψηλές καμήλες που συνόδευαν τους βεδουίνους – άλλοι αληθινοί κι άλλοι ντυμένοι έτσι για να φωτογραφηθούν μαζί τους οι λιγοστοί τουρίστες. Στην έρημο της Συρίας οι οδικές πινακίδες προειδοποιούν για τα καραβάνια των καμήλων, όπως στους κυπριακούς δρόμους οι οδηγοί πρέπει να προσέχουν πού και πού για περαστικά αιγοπρόβατα. Στη γειτονική μικρή πόλη, σκόνη παντού, υποτυπώδεις τουριστικές υπηρεσίες και τσάι βραδινό σε γραφικούς, ανδροκρατούμενους καφενέδες. Δεν την είχα εκτιμήσει τότε τόσο όσο θα έπρεπε την Παλμύρα, μα θυμάμαι την Άννα Μαραγκού, επίμονη επισκέπτριά της, να συζητάει για τις αλλαγές στον χώρο και στη χώρα με τη Νίκη, όταν επιστρέψαμε, στη διαδρομή προς τη Λευκωσία. Λίγους μήνες μετά, ξεκίνησε ο συριακός εμφύλιος κι εγώ έμεινα έκτοτε με την απορία τι να απέγιναν όλοι εκείνοι οι άνθρωποι που είχαμε συναντήσει, αν ζουν, αν έγιναν πρόσφυγες κι αν έμειναν πίσω πώς θα βγάζουν το μεροκάματο – ο νευρικός ξεναγός με τα σπαστά ελληνικά, ο γιατρός απόφοιτος του Αριστοτελείου που μου κούραρε τη δηλητηρίαση που μιλούσε καλύτερα κι από ντόπιο Σαλονικιό, ο ρομαντικός μικροπαντρεμένος οδηγός μας με το οικογενειακό αρωματοποιείο στη Χομς, την πόλη που επηρεάστηκε περισσότερο από τις μάχες του εμφυλίου. Τώρα που οι τζιχαντιστές μπήκαν στην Παλμύρα αναρωτιέμαι τι θα απογίνουν και εκείνα τα μνημεία, που καίτοι εντυπωσιακά, ένα μέρος τους μόνο έχει φέρει στο φως η αρχαιολογική σκαπάνη. Κι ασφαλώς οι άνθρωποί τους. Οι βεδουίνοι, αληθινοί ή μη, οι δόκιμοι σερβιτόροι στα ξενοδοχεία, αν αυτά υπάρχουν ακόμα, τα πιτσιρίκια με τα ποδήλατα στην πόλη της Παλμύρας. «Κλάψτε για τις ζωές μας, όχι για τα μνημεία μας!», φώναξαν οι Σύροι, όταν η παγκόσμια κοινότητα αναφώνησε με τρόμο «Σώστε την Παλμύρα». Σώστε τους όλους, θα λέγαμε εμείς.

Χρύστα Ντζάνη

20150531_Palmyra_2_camels

Από τις Κιλίκιες Πύλες έως τη λωρίδα της Γάζας στην είσοδο του Σινά και τον κόλπο της Άκαμπα στην Ερυθρά θάλασσα, κι από τα παράλια της Μεσογείου έως τον Ευφράτη και τη Μεσοποταμία, η Συρία διαμόρφωσε την πολιτιστική φυσιογνωμία όχι μόνο της Ανατολικής Μεσογείου, αλλά και τον παγκόσμιο πολιτισμό. Τα μάτια του κόσμου είναι στραμμένα στην καρδιά της συριακής ερήμου, στη μεγάλη καραβανούπολη, την αραβική Ταντμόρ, την Παλμύρα, την πολιτεία του εμπορίου, την πολιτεία της εκπληκτικής Ζηνοβίας, αυτής της γυναίκας που ανάγκασε τους Ρωμαίους, μετά την ήττα της, να τη μεταφέρουν με χρυσές αλυσίδες στη Ρώμη. Τα μάτια του κόσμου, όλου του πολιτισμένου κόσμου, βλέπουν το πελώριο ιερό του Μπάαλ, τα ιερά της φοινικικής θεάς Αστάρτης-Ιστάρ-Αστόρεθ, το ελληνικό δωδεκάθεο των Σελευκιδών, τη θεά Ίσιδα που έφτασε από την Αίγυπτο στα ρωμαϊκά χρόνια.

Όλος ο κόσμος τότε συναντήθηκε στην Παλμύρα.

20150531_Palmyra_3
Η Παλμύρα είναι ένα σύμβολο… Όταν σε λίγες μέρες, ώρες θα βλέπουμε από τους καναπέδες μας να σωριάζονται οι κολώνες που μάγεψαν την ανθρωπότητα, όταν θα ακούμε τους αλαλαγμούς ενός ξέφρενου πλήθους που δεν ξέρει γιατί πανηγυρίζει, όταν όλα αυτά θα γράφονται μπροστά στα μάτια μας, σε απόσταση αναπνοής… θα αισθάνομαι προσβολή για το ότι ανήκω σ’ αυτόν τον αιώνα που ξεπουλάει τα πάντα…

Για μας τους Κύπριους η Συρία διαδραμάτισε διαχρονικά έναν σημαντικό ρόλο στην πορεία της ιστορίας μας και στην ανάπτυξη του δικού μας πολιτισμού. Από την αρχαία Ουγκαρίτ, εκεί όπου βρήκαμε τις αναφορές της δικής μας γραφής, στους αγίους από το όρος Αμανόν, το μαύρο όρος, στον Συμεών Στυλίτη, και περνώντας από την Ταρσό και τη Λατάκεια, ο κόσμος της Συρίας είναι γνώριμος σε μας… Ο δικός μας μεσαίωνας φέρει τη σφραγίδα τής εδώ παρουσίας του: η αρχιτεκτονική των πόλεων, οι γοτθικές, νεστοριανές, ιακωβιτικές εκκλησιές της Αμμοχώστου, τα κάστρα, τα τοπωνύμιά μας [το Συριανοχώρι, ο δρόμος των Συριάνων, η Μανσούρα], πολλά οικογενειακά ονόματα, όλα παραπέμπουν στη Συρία. Διωγμένοι από τον μεγάλο Σαλαδίν άραξαν στην Κύπρο από την απέναντι ακτή οι κατατρεγμένοι Σύροι χριστιανοί, αλλά και λογής-λογής έμποροι των εθνών, Βενετσιάνοι, Γενοβέζοι, Πιζάνοι και Αραγωνέζοι… Μισός Σύρος ο Διγενής Ακρίτας, Σύροι μάς έμαθαν να κτίζουμε τη γοτθική αψίδα, χριστιανοί Σύροι ήταν οι γραμματείς των μεγάλων οικογενειών που έφθασαν και εγκαταστάθηκαν κοντά μας, νεστοριανοί και ιακωβίτες… έκτισαν εκκλησίες και ζούσαν αντάμα με τον λαό μας για αιώνες… Ιστορικές αλήθειες στις οποίες δεν σταθήκαμε ποτέ… γιατί δεν ήταν ούτε ελληνικές ούτε ορθόδοξες.

Η Ιστορία της Συρίας ξαναγράφεται αυτές τις δύσκολες ώρες ερήμην, και εμείς από την απέναντι ακτή παραμένουμε άλαλοι και ανήμποροι παρατηρητές ενός πολιτισμού που καταστρέφεται, ενός πολιτισμού που υπήρξε η κοιτίδα της ανθρωπότητας. Ανήμπορη η σύμπασα ανθρωπότητα, τα Ηνωμένα Έθνη και τα μεγάλα κράτη που οσονούπω θα δουν τις αρχαιότητες της πάλαι ποτέ λαμπρής Συρίας να κατακλύζουν τις αγορές και να επιφέρουν στους εγκληματίες τζιχαντιστές εκατομμύρια. Η ένοχη σιωπή και η ανερυθρίαστη αδιαφορία της Δύσης, οι βερμπαλιστικές εκκλήσεις της γενικής διευθύντριας της ΟΥΝΕΣΚΟ προσβάλλουν κάθε άνθρωπο αυτού του πλανήτη. Θα μπορούσαν αν ήθελαν να επιβάλουν την περίφημη Ζώνη Απαγορευμένων Πτήσεων [NFZ], πλην όμως επέλεξαν λόγια… Λόγια ανώφελα και άοσμα, προς αποφυγή διαταραχής των εμπόρων του κόσμου στους οποίους συμφέρει η πώληση των όπλων και η ανατροπή των δυνάμεων.
Κλείνω με ένα απόσπασμα της Μαριάνας Κορομηλά γραμμένο στις 22 του Μάη του 2015:
«Δεν αφήσαμε άνθρωπο ζωντανό. Σφάξαμε παιδιά και γέρους. Δεν λυπηθήκαμε ούτε τις μανάδες ούτε τα μωρά» έγραψε ο Ρωμαίος αυτοκράτορας Αυρηλιανός, όταν κατέστειλε την εξέγερση των Παλμυρινών, μετά την εξόντωση της θρυλικής Ζηνοβίας, το καλοκαίρι του 272. Η Παλμύρα τελείωσε τον φαντασμαγορικό κύκλο της ζωής της μέσα στο αίμα και στα ερείπια. Πέρασαν 1.743 χρόνια και φτάσαμε στον Μάιο του 2015. Τους ανθρώπους να λυπάστε. Τα μνημεία χωρίς μνήμη είναι νεκρά. Και οι φορείς της μνήμης είναι οι άνθρωποι. Αυτοί που βουλιάζουν στο Αιγαίο. Αυτοί που πλημμυρίζουν τα νησιά μας κι ύστερα πετιούνται στην Ομόνοια. Και οι άλλοι. Αυτοί που ζούνε ακόμα στο Χαλέπι δίχως πόσιμο νερό κι εκείνοι που δεν θα βρουν ψυχή να τους θάψει στα πάτρια.

Άννα Μαραγκού

*Δημοσιεύτηκε στο «Παράθυρο» του Πολίτη» στις 31/5/2015

Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s