Στο φως το μοιραίο Noratlas

Στις 27/7 αρχίζει η εκσκαφή στον Τύμβο της Μακεδονίτισσας

Ο Τύμβος , όπως ήταν τα πρώτα χρόνια μετά το 1974. Κάτω από τη σορό παραμένει θαμμένο το μοιραίο Noratlas.
Ο Τύμβος , όπως ήταν τα πρώτα χρόνια μετά το 1974. Κάτω από τη σορό παραμένει θαμμένο το μοιραίο Noratlas (ΦΩΤΟ: ΠΟΛΙΤΗΣ/ΑΡΧΕΙΟ Χ. ΑΒΔΕΛΟΠΟΥΛΟΥ)

Της Χρύστας Ντζάνη*

Στις 27 Ιουλίου, λίγες μόνο ημέρες μετά τις επετειακές εκδηλώσεις για καταδίκη του πραξικοπήματος και της εισβολής και 41 χρόνια μετά τα όσα τραγικά διαδραματίσθηκαν, αρχίζει η εκσκαφή στον Τύμβο της Μακεδονίτισσας για τα συντρίμμια του μοιραίου Noratlas αλλά και τα λείψανα των 29 καταδρομέων και αεροπόρων που επέβαιναν σε αυτό. Όπως πληροφορούμαστε, η υπηρεσία Ανθρωπιστικών Θεμάτων έχει προβεί σε όλες τις αναγκαίες προεργασίες και τα πάντα είναι πλέον έτοιμα για την έναρξη της μακάβριας διαδικασίας.

Γεωφυσική μελέτη

Οι ίδιες πάντα πληροφορίες αναφέρουν ότι προηγήθηκε συνεργασία με άλλες κρατικές υπηρεσίες έτσι ώστε να περιορισθεί ο χώρος όπου θα διενεργηθεί η έρευνα και να εντοπισθούν τα συντρίμμια. Συγκεκριμένα, το τμήμα Γεωλογικής Επισκόπησης διενέργησε γεωφυσική μελέτη, όπου σηματοδοτήθηκαν ένθεν και ένθεν της αρχικής σορού που σχηματίσθηκε και αποτέλεσε το πρώτο μνημείο (βλέπε φωτογραφία) τα σημεία στα οποία υπάρχουν πολλά μεταλλικά στοιχεία. Σε αυτά τα σημεία εικάζεται ότι βρίσκονται τα μηχανικά μέρη του μεταγωγικού αεροσκάφους. Πέρα όμως από τη γεωφυσική μελέτη αξιοποιήθηκαν και μαρτυρίες απόστρατων αξιωματικών της ΕΦ αλλά και πολιτών οι οποίοι κλήθηκαν τις επόμενες μέρες της πτώσης με εσκαφείς και προωθητήρες να σκεπάσουν συντρίμμια και απανθρακωμένα πτώματα.

Κωδικός «Νίκη»

Για την περιβόητη επιχείρηση αερομεταφοράς μιας μοίρας Ελλήνων καταδρομέων στην Κύπρο με την κωδική ονομασία «Νίκη», με στόχο να συνδράμει στην προσπάθεια απόκρουσης της τουρκικής εισβολής, έχουν γραφεί πολλά. Επί τη ευκαιρία της διαδικασίας εκταφής των συντριμμιών του Noratlas που κατέπεσε από φίλια πυρά, αφού όπως όλα δείχνουν υπήρξε ολιγωρία του ΓΕΕΦ (που ήλεγχαν οι πραξικοπηματίες) να ενημερώσει εγκαίρως τους στρατιώτες που επάνδρωναν αντιαεροπορικά στοιχεία πέριξ του αεροδρομίου Λευκωσίας να παύσουν το πυρ, αναφέρουμε εν συντομία τα πιο κάτω:
Η επιχείρηση έγινε με βάση το «Σχέδιο Κ», το οποίο προέβλεπε τη συνδρομή της Ελλάδας σε περίπτωση τουρκικής εισβολής στην Κύπρο. Για το σχέδιο, το οποίο δεν είχε δοκιμαστεί ποτέ σε άσκηση, αποφασίστηκε αρχικά η αποστολή της Β΄ μοίρας καταδρομών που ενέδρευε στη Ρεντίνα με αεροσκάφη της Ολυμπιακής Αεροπορίας. Τελικά, και αφού τα αεροσκάφη της Ολυμπιακής παρουσίασαν «περίεργα προβλήματα», το απόγευμα της 21ης Ιουλίου δόθηκε διαταγή να αποσταλεί στην Κύπρο από την Κρήτη η Α΄ μοίρα καταδρομών με στρατιωτικά μεταγωγικά αεροσκάφη τύπου Noratlas. Τα 20 Noratlas, τα οποία χρονολογούνταν από το 1950, συγκεντρώθηκαν στην αεροπορική βάση της Σούδα όπου οι κυβερνήτες ενημερώθηκαν για την αποστολή. Σε καθένα από αυτά επιβιβάστηκαν 30 καταδρομείς και όντας υπερπλήρη φορτίου 5 τόνων έκαστο άρχισαν να απογειώνονται με διαφορά πέντε λεπτών το ένα από το άλλο. Τα τελευταία πέντε δεν απογειώθηκαν ποτέ, αφού ήταν περασμένα μεσάνυχτα και στόχος ήταν να φτάσουν στην Κύπρο πριν από το ξημέρωμα, ενώ το 15ο το απογείωσε κατά παράβαση εντολής ο κυβερνήτης του, αποφασισμένος να φτάσει στο μέτωπο.

Επιχείρηση αυτοκτονίας

Σε όλη τη διάρκεια της σχεδόν τετράωρης πτήσης τα Noratlas πετούσαν χαμηλά, στα 300-500 πόδια πάνω από την επιφάνεια της θάλασσας, με σιγή ασυρμάτου και σβηστά φώτα για να μην εντοπιστούν από τα εχθρικά ραντάρ. Μόνος οδηγός μέσα στη νύχτα η εμπειρία των ναυτίλων, οι οποίοι έδιναν την πορεία στους κυβερνήτες με πενιχρά μέσα. Τα Noratlas προσέγγισαν αρχικά το Ακρωτήρι, από κει έστριψαν προς τη Λάρνακα, πέρασαν από το Τρόοδος και κατευθύνθηκαν προς τη Λευκωσία. Από ψηλά η Κύπρος φαινόταν ότι φλεγόταν από τους βομβαρδισμούς της προηγούμενης μέρας, ενώ μέσα στο αεροπλάνο η θερμοκρασία έφτανε τους 46 βαθμούς. Πλησιάζοντας το αεροδρόμιο της Λευκωσίας, πλήρωμα και καταδρομείς έβλεπαν από αριστερά τα πρώτα σημάδια των τροχιοδεικτικών αντιαεροπορικών βλημάτων των εισβολέων, αλλά και της Εθνικής Φρουράς. Η προσγείωση ήταν εφιαλτική, αφού στο μεταξύ από το έδαφος οι δύο στρατοί είχαν αρχίσει να βάλλουν εναντίον τους και οι κυβερνήτες προσπαθούσαν με ελιγμούς να αποφύγουν τα πυρά, και ενώ οι μηχανές στα καταπονημένα από το ταξίδι και την πολύχρονη χρήση Noratlas δούλευαν στα όριά τους. Όταν η διαταγή «όπλα δεσμευμένα» έφτασε στις αντιαεροπορικές συστοιχίες της Εθνικής Φρουράς, ήταν πλέον πολύ αργά: το Νίκη 4, με την ονομασία «Παναγόπουλος», είχε καταρριφθεί από φίλια πυρά και συνετρίβη στον λόφο της Μακεδονίτισσας, παρασύροντας στον θάνατο όλους τους καταδρομείς, συνολικά 33 άτομα μαζί με το πλήρωμα, πλην ενός: του καταδρομέα Αθανάσιου Ζαφειρίου από τη Θεσσαλονίκη, ο οποίος λίγο πριν από τη συντριβή πήδηξε στο κενό και σώθηκε, αν και τραυματίστηκε σοβαρά. Στην πρωτεύουσα είχαν προλάβει να προσγειωθούν το Νίκη 3, που είχε βλάβη στον κινητήρα, το Νίκη 7, που αν και υπέστη σοβαρές ζημιές από τα αντιαεροπορικά σώθηκε επειδή το αντιαεροπορικό έπαθε εμπλοκή, και το Νίκη 12, που είχε μείνει από καύσιμα. Μετά την προσγείωσή τους, τα πληρώματά τους τα έκαψαν για να μην φανεί η εμπλοκή της Ελλάδας στον πόλεμο. Άλλα οχτώ αεροσκάφη επέστρεψαν στη Σούδα, το Ηράκλειο και τη Ρόδο. Το Noratlas 52-133 ή «Νίκη 4» κατέπεσε στη Μακεδονίτισσα και ώς το πρωί είχε σχεδόν καταστραφεί ολοσχερώς από τη φωτιά. Ό,τι απέμεινε θάφτηκε την επόμενη μέρα επιτόπου.
Σύμφωνα με το πόρισμα της Βουλής των Ελλήνων για τον Φάκελο της Κύπρου, η αιτία της συντριβής του Noratlas ήταν το γεγονός ότι το σήμα με το οποίο δεσμεύονταν τα αντιαεροπορικά πυροβόλα εκδόθηκε πολύ αργά, στη 1:30 π.μ., μισή ώρα μετά την προσγείωση τού πρώτου αεροσκάφους στη Λευκωσία. Ο ξένος Τύπος περιέγραψε το όλο εγχείρημα ως «αποστολή αυτοκτονίας».

*Δημοσιεύτηκε στον «Πολίτη» στις 12/7/2015

Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s