Το τέλος των αντιβιοτικών

Η ΚΑΤΑΧΡΗΣΗ ΤΟΥΣ ΤΑ ΚΑΘΙΣΤΑ ΣΧΕΔΟΝ ΑΧΡΗΣΤΑ 

Medicine concept. Spilled pills from prescription bottle. 3d

Της Χρύστας Ντζάνη*

Ένα δραματικό επιστημονικό πισωγύρισμα, που μπορεί να αλλάξει τον κόσμο όπως τον ξέρουμε σήμερα, βρίσκεται σε εξέλιξη τα τελευταία χρόνια, δίχως η παγκόσμια επιστημονική κοινότητα να επιτυγχάνει να βρει τη λύση. Πρόκειται για την καταστροφή, ουσιαστικά, των αντιβιοτικών, εξαιτίας της εκτεταμένης κατάχρησής τους στην ιατρική και την κτηνοτροφία, καθώς τα μικρόβια καθίστανται όλο και πιο ανθεκτικά σε αυτά. Την ίδια ώρα, οι προσπάθειες της φαρμακοβιομηχανίας να βρει το νέο ισχυρό αντιβιοτικό δεν ευοδώνουν, δεδομένων και των υφιστάμενων συνθηκών: η δαπάνη για την παρασκευή ενός νέου αντιβιοτικού είναι τεράστια και το φάρμακο θα βγει στην κυκλοφορία 15 χρόνια μετά – ώς τότε, μπορεί να αποδειχθεί από αναποτελεσματικό έως τοξικό.

Όπως δήλωσε στον Guardian ο δρ David Brown, επικεφαλής της Ομάδας Έρευνας για τα Αντιβιοτικά στο Ηνωμένο Βασίλειο, «είναι σχεδόν πολύ αργά» για να αναχαιτιστεί μια μεγάλη κρίση ασθένειας που προκαλείται από μικρόβιο, καθώς οι πιθανότητες πια να σωθούν τα αντιβιοτικά από τα πολυανθεκτικά βακτήρια είναι 50-50. Την ίδια ώρα, παρά τις σημαντικές επενδύσεις και την έρευνα, οι προσπάθειες να βρεθεί ένα νέο, ισχυρό αντιβιοτικό έχουν μέχρι στιγμής αποτύχει.

Η δήλωση του Brown ήρθε μετά την ανακάλυψη ενός γονιδίου το οποίο καθιστά τα μολυσματικά βακτήρια ανθεκτικά στην τελευταία γραμμή της αντιβιοτικής άμυνας, την κολιστίνη. Η αντίσταση στη βακτηριοκτόνο κολιστίνη έχει ήδη εντοπιστεί σε χοίρους και σε ανθρώπους και θεωρείται πως είναι μια εξέλιξη που θα κάνει ορισμένες ασθένειες απλώς ανίκητες.

Ένας νέος κόσμος

Αν τα αντιβιοτικά, ένα από τα μεγαλύτερα επιστημονικά επιτεύγματα της ανθρωπότητας, καταστούν τελικά άχρηστα, τότε δεν είναι υπερβολή να πούμε ότι θα αλλάξει ο κόσμος όπως τον ξέρουμε: δεν είναι μόνο η αντιμετώπιση απλών λοιμώξεων, αλλά και οι εγχειρήσεις που θα επηρεαστούν δραματικά και η εντατική θεραπεία, δεδομένου ότι οι χειρουργημένοι ασθενείς είναι πιο ευάλωτοι και επιβαρυμένοι και πλέον δεν θα υπάρχει αντίδοτο στις μολύνσεις. Το ίδιο θα συμβεί και με τις χημειοθεραπείες, όπου οι ασθενείς έχουν πολύ εξασθενημένο ανοσοποιητικό σύστημα, ή τις μεταμοσχεύσεις, οι οποίες απαιτούν ανοσοκαταστολή. Ακόμη και τα ταξίδια στο εξωτερικό θα αλλάξουν – δεν θα είναι πια τόσο ασφαλές να ταξιδεύεις σε μια χώρα, όταν εκεί θα υπάρχει επιδημία. Ήδη, οι ειδικοί προειδοποιούν πως η προσφυγική κρίση φέρνει στις πύλες της Ευρώπης τον κίνδυνο ασθενειών που σήμερα αντιμετωπίζονται ακόμη επαρκώς, καθώς στη Συρία, π.χ., καταγράφεται αύξηση της μικροβιακής αντοχής στα αντιβιοτικά και επιστρέφουν ασθένειες σχεδόν εξαφανισμένες. Αν το μικρόβιο καταστεί ανθεκτικό στα αντιβιοτικά σε έναν άνθρωπο, τότε είναι πολύ εύκολο να μεταδοθεί σε άλλον. «Είναι σχεδόν πολύ αργά. Έπρεπε να είχαμε αρχίσει την έρευνα 10 χρόνια πριν και ακόμη δεν έχουμε παγκόσμιο δίκτυο καταγραφής της μικροβιακής αντοχής», ανέφερε ο δρ Brown.
Εξάλλου, αν και οι ειδικοί εστιάζουν στον περιορισμό της κατάχρησης αντιβιοτικών από γιατρούς, ασθενείς και φαρμακοποιούς, ένα μεγάλο ζήτημα είναι η εκτεταμένη χρήση αντιβιοτικών στην κτηνοτροφία, προκειμένου να αυξήσουν τον χρόνο ζωής ενός ζώου. Το πρόβλημα εντοπίζεται ιδιαίτερα στην Κίνα, παρόλο που παγκοσμίως, μόνο φέτος, υπολογίζεται ότι έχουν χρησιμοποιηθεί 12.000 τόνοι κολιστίνης στην κτηνοτροφία, ποσότητα που υπολογίζεται πως θα αυξηθεί σε 16.500 τόνους έως το 2021. Είναι χαρακτηριστικό πως στο Ηνωμένο Βασίλειο τα μισά από τα αντιβιοτικά που χρησιμοποιούνται εντοπίζονται στην κτηνοτροφία, παρόλο που η χρήση τους ως αυξητικών παραγόντων για τα ζώα έχει καταργηθεί στην ΕΕ από το 2006.

AMR5 -2-2
25.000 θάνατοι στην Ευρώπη

Ο κίνδυνος από την κατάχρηση αντιβιοτικών αφορά κυρίως την Ιταλία, την Ελλάδα και τη Μέση Ανατολή, εξαιτίας των αδύναμων συστημάτων υγείας, της έλλειψης συστηματικής καταγραφής και της απορρόφησης μεγάλου αριθμού προσφύγων, σημειώνει ο δρ Brown. Αντίστοιχα, μια ωρολογιακή βόμβα θα μπορούσε να είναι η Ινδία, σε περίπτωση που ξεσπάσει μεγάλη κρίση.

Κάθε χρόνο στην Ευρώπη 25.000 άνθρωποι πεθαίνουν εξαιτίας της κατάχρησης αντιβιοτικών. Οι επιστήμονες μιλούν ήδη για το «τέλος των αντιβιοτικών», καθώς εδώ και χρόνια δεν έχει παρασκευαστεί πιο ισχυρό αντιβιοτικό από τα ήδη υπάρχοντα (το τελευταίο ήταν το 1987), ενώ η Ευρωπαϊκή Επιτροπή υπολογίζει σε 1,5 δισ. ευρώ τα έξοδα νοσηλείας εξαιτίας λοιμώξεων από πολυανθεκτικά βακτήρια. «Επιστρέφουμε στη σκοτεινή πλευρά της ιατρικής, στην εποχή πριν από τον Φλέμινγκ και τον Παστέρ, όταν δεν υπήρχε αποτελεσματική θεραπεία για τις λοιμώξεις», δήλωσε χαρακτηριστικά ο γενικός διευθυντής του τομέα Υγείας και Ασφάλειας των τροφίμων στην Κομισιόν Χαβιέρ Πρατς Μονέ, τον περασμένο Νοέμβριο, στην ευρωπαϊκή μέρα ενημέρωσης για τα αντιβιοτικά.

Στην Ιταλία, την Ελλάδα και τη Μάλτα η αντίσταση στα αντιβιοτικά θεωρείται πια ενδημικό πρόβλημα με την Ελλάδα να έχει τα πρωτεία στην κατάχρηση από τον άνθρωπο και την Ιταλία στην κατάχρηση για ζώα.

Κύπρος

Ωστόσο, έστω και αχνά, κάποια στοιχεία από την υπόλοιπη Ευρώπη είναι ενθαρρυντικά. Για πρώτη φορά καταγράφεται σημαντική μείωση στην κατανάλωση αντιβιοτικών σε πέντε ευρωπαϊκές χώρες, τη Δανία, το Λουξεμβούργο, τη Σλοβενία, την Ισπανία και τη Σουηδία, παρότι η κατανάλωση στα νοσοκομεία εξακολουθεί να αυξάνεται. Η δε Ολλανδία κατάφερε μέσα σε εφτά χρόνια, από το 2007 έως το 2014, με ειδικά προγράμματα ενημέρωσης σε παραγωγούς και κτηνιάτρους, να μειώσει κατά 58% τη χρήση αντιβιοτικών στα ζώα και στη συνέχεια να μειώσει σημαντικά την αντοχή των μικροβίων στην κοινότητα.

Μείωση στην κατανάλωση αντιβιοτικών καταγράφεται και στην Κύπρο, ενδεχομένως λόγω κρίσης, ενώ την ίδια ώρα η χώρα μας συγκαταλέγεται μεταξύ των ευρωπαϊκών χωρών με αυξημένη κατανάλωση αντιβιοτικών φαρμάκων και υψηλά ποσοστά μικροβιακής ανθεκτικότητας. Όπως ανέφερε μάλιστα στον «Π» η λοιμωξιολόγος -εντατικολόγος και πρόεδρος της Εθνικής Επιτροπής Αντιβιοτικών δρ Νίκη Παφίτου, η πιο ορθολογιστική χρήση αντιβιοτικών αντανακλάται πλέον και στη μικροβιακή αντοχή, η οποία μειώνεται τα τελευταία χρόνια. «Τα τελευταία τρία-τέσσερα χρόνια έχει μειωθεί η ανθεκτικότητα των εντεροβακτηριακών μικροβίων στις καρβαπενέμες, που είναι τελευταίας γραμμής αντιβιοτικά. Πρόκειται για κάτι το πολύ ενθαρρυντικό, καθώς τα εντεροβακτηριακά είναι η πιο μεγάλη απειλή παγκοσμίως. Ωστόσο, πρέπει να είμαστε πάντα σε επιφυλακή, καθώς είναι πάρα πολύ εύκολο να εξαπλωθούν. Έχουμε σποραδικά κρούσματα και πρέπει να τηρούμε δρακόντεια μέτρα προστασίας – στην Ελλάδα π.χ. το 60% των κλεψιέλων είναι ανθεκτικές στις καρβαπενέμες, που είναι πολύ μεγάλο ποσοστό», σημείωσε.

*Δημοσιεύτηκε στον «Πολίτη» στις 27/12/2015

Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s