«Κάκιστη ιδέα η πολυπολιτισμικότητα»

Η Σώτη Τριανταφύλλου μιλά στον «Π» για το τελευταίο της βιβλίο

21-ΣΩΤΗ (1).JPG

 

 

«Ο τζιχαντισμός δεν οφείλεται στη Δύση, είναι αρχαία συνιστώσα του Ισλάμ η οποία ενισχύεται η εξασθενεί σε διαφορετικές συγκυρίες. Ούτε η «Δύση» είναι απολύτως συμπαγής… Άλλο ΗΠΑ, άλλο Γαλλία… κι άλλο εμείς οι έρμοι στην άκρη της ηπείρου…»

Συνέντευξη στη Χρύστα Ντζάνη*

Η Σώτη Τριανταφύλλου είναι μια από τις πιο αγαπητές και πολυδιαβασμένες συγγραφείς της νεοελληνικής λογοτεχνίας. Ενδεχομένως και η λιγότερο εκτεθειμένη ανάμεσα στους σύγχρονους, αφού απέχει από τα social media, έχοντας επιλέξει να εκθέτει μόνο τις απόψεις της επί της επικαιρότητας, ελληνικής και διεθνούς, στην αρθρογραφία της (εδώ και μερικούς μήνες και μέσα από τη στήλη της «Check Point» στον κυριακάτικο «Πολίτη»), για τις οποίες έχει συχνά επικριθεί από τους διαφωνούντες. Με σπουδές Φαρμακευτικής και Ιστορίας (διδακτορικό), ερευνά και γράφει διαρκώς, καθώς ζει ανάμεσα στην Αθήνα και το Παρίσι, με διαλείμματα ενίοτε στο Άλφαμπετ Σίτυ της Νέας Υόρκης, καταπώς ζουν και οι ήρωες στα λογοτεχνικά της βιβλία, που δεν περιορίζονται στον μικρόκοσμο της αθηναϊκής κοινωνίας και της ελληνικής υπαίθρου. «Μέσα στον αφόρητα επαρχιακό τόνο της ελληνικής πεζογραφίας, η Σώτη ξεχωρίζει σαν την μύγα μες το γάλα», έχει γράψει για αυτήν ο Νίκος Δήμου. Κι αν για τη λογοτεχνία της τυγχάνει θαυμασμού, για τα δοκίμια και τα άρθρα της οι πλείστοι αναγνώστες κινούνται στα άκρα, ανάμεσα στη λατρεία και το μίσος. Συχνά έχει γίνει στόχος σφοδρών επικρίσεων, ακόμη και επιθέσεων (το 2009 από αντιεξουσιαστές στην Αθήνα), για τις απόψεις της για την Αριστερά και το Ισλάμ. Με αφορμή την παρουσίαση του τελευταίο της δοκιμίου, «Πλουραλισμός, πολυπολιτισμικότητα, ενσωμάτωση, αφομοίωση: Σημειώσεις για τη σύγχρονη ανοιχτή κοινωνία» (εκδ. Πατάκης, 2015), την ερχόμενη Πέμπτη 7 Απριλίου στις 18:30 στο Σολώνειο Κέντρο Βιβλίου, η Σώτη Τριανταφύλλου μιλά στον «Π» για το δίλημμα της πολυπολιτισμικότητας, το στοίχημα της ανοιχτής κοινωνίας, τον πόλεμο Ευρώπης-Δύσης και την ισλαμοφοβία που δεν διστάζει να πει πως τη διακατέχει.

 

– Λέτε, απορρίπτοντας την συνήθη αριστερή ρητορική, ότι για τον πόλεμο στη Συρία και το απότοκο προσφυγικό πρόβλημα ευθύνονται η Τουρκία, η Σαουδική Αραβία και το Κατάρ που χρηματοδοτούν τζιχαντιστικές οργανώσεις. Απορρίπτετε οποιαδήποτε ευθύνη της Δύσης;

Όχι, δεν λέω αυτό. Λέω ότι μια μορφή συμπλέγματος ανωτερότητας της Δύσης είναι να νομίζουμε ότι μόνο εμείς δημιουργούμε την Ιστορία, ότι η Ανατολή είναι το αθώο θύμα. Ο τζιχαντισμός δεν οφείλεται στη Δύση, είναι αρχαία συνιστώσα του ισλάμ η οποία ενισχύεται η εξασθενεί σε διαφορετικές συγκυρίες. Ούτε η «Δύση» είναι απολύτως συμπαγής… Άλλο ΗΠΑ, άλλο Γαλλία… κι άλλο εμείς οι έρμοι στην άκρη της ηπείρου… Η Δύση συνολικά φταίει για δύο πολύ μεγάλα προβλήματα: το πρώτο είναι η εξάρτησή της από το πετρέλαιο, το δεύτερο είναι η εισδοχή μη αφομοιώσιμων μεταναστών και η εφαρμογή ενός πρόχειρου και μυωπικού προγράμματος πολυπολισμικότητας. Το αποτέλεσμα είναι να εκτρέφει θανάσιμους εχθρούς στο έδαφός της. Να ανέχεται και να εθελοτυφλεί μπροστά στη βαρβαρότητα. Άρα, η Δύση έχει πολλές ευθύνες αλλά δεν είναι παντοδύναμη, διότι αν ήταν δεν θα βρισκόταν τώρα στη θέση του κατατρεγμένου. Όσο για τις επεμβάσεις και για τη στήριξη του Ισραήλ έχουν οπωσδήποτε παροξύνει το μίσος, δεν αποτελούν όμως τις αιτίες του.

– Πόσο φταίει η Ευρώπη για το ίδιο της το πρόβλημα με την τρομοκρατία, όταν συναγελάζεται με χώρες που στηρίζουν τους τζιχαντιστές;

Η Ευρώπη έχει τους χειρότερους ηγέτες στην ιστορία της – αν μπορούμε να μιλήσουμε για ποιότητα ηγεσιών εφόσον κάθε εποχή προβάλλει, φυσικά, τις δικές της απαιτήσεις, αρετές και προκλήσεις. Έχουμε μπλέξει πολύ άσχημα. Τις τελευταίες δεκαετίες η σχετική ευημερία απομάκρυνε τον πολίτη από την πολιτική: επί χρόνια κατανάλωνε προϊόντα χωρίς να σκέφτεται τι ανοησίες συμβαίνουν γύρω του. Πολλές από τις καταστροφικές στρατηγικές κινήσεις της Δύσης ήταν «σφάλματα», άλλες ήταν αποτέλεσμα συμφερόντων και ανηθικότητας. Η προεδρία Μπους Τζούνιορ ήταν καταστροφική: πράγμα που καταδεικνύει πώς ένας Αμερικανός πρόεδρος (που εξελέγη παρά τρίχα) μπορεί να μας κάνει άνω κάτω παγκοσμίως.
– Έχετε γράψει («Ο Χρόνος πάλι») πως είχατε εντυπωσιαστεί από το πόσο πολλοί Έλληνες συμπαθούσαν τη 17Ν – «το μίσος κατά των πλουσίων είναι ισχυρότερο από τη συμπόνια τους για τους φτωχούς». Μου το θύμισε λίγο η συγκαλυμμένη χαιρεκακία ορισμένων για τα χτυπήματα σε Βρυξέλλες, Παρίσι, τα οποία αποδίδουν στους ιμπεριαλιστές –ως ηθικούς αυτουργούς- και όχι στην παράνοια των τζιχαντιστών.

Ο άνθρωπος είναι ένα ζώο. Μπορούμε να τον θεωρήσουμε ένα «έξυπνο ζώο στο σύμπαν», αλλά τα ένστικτά του παραμένουν ζωώδη. Ο πολιτισμός, η νομοθεσία, έχουν περιορίσει και πλαισιώσει αυτή τη ζωώδη συμπεριφορά. Αλλά, ταυτοχρόνως, ο ίδιος ο πολιτισμός, με τις ιδεολογίες που έχει αναπτύξει, επιτρέπει το μίσος. Και μάλιστα το καθαγιάζει: το ταξικό μίσος, το μίσος των ταπεινωμένων εκλαμβάνεται ως αρετή. Ο μαρξισμός, αν και για μια εποχή τροφοδότησε τα απαραίτητα εργατικά κινήματα, έχει βλάψει πολύ την πορεία, την εξέλιξη, της ανθρώπινης σκέψης.

– Μετά από όλα αυτά τα χτυπήματα στην καρδιά της Ευρώπης, πιστεύετε πως έχουμε αντιληφθεί οι Ευρωπαίοι τι συμβαίνει μεταξύ Ανατολής – Δύσης;

Δεν νομίζω. Είναι μέσα στη φύση του ανθρώπου να αγνοεί, να παριστάνει ότι δεν βλέπει όλα τα δυσεπίλυτα προβλήματα. Ο θάνατος μάς σώζει: ας τα βγάλουν πέρα οι επόμενες γενιές! Έχω την εντύπωση ότι αυτή είναι, μέσες άκρες, η λογική μας: εμείς που τα θαλασσώσαμε -υπερπληθυσμός, σύγκρουση πολιτισμών, ανάδυση της βαρβαρότητας, ανεξέλεγκτος καπιταλισμός- την κάνουμε με μικρά πηδηματάκια και πλήρεις καλών αισθημάτων αφήνοντας τα παιδιά μας να βγάλουν το φίδι από την τρύπα. Δεν νομίζω ότι θέλουμε να καταλάβουμε τι έχουμε κάνει, πως έχουμε βγάλει τα ματάκια μας με τα αβρά μας τα χεράκια.

– Πιστεύετε πως είναι ένα είδος -παράδοξου ίσως- πολέμου αυτό που ζούμε με τρομοκρατικά χτυπήματα εναντίον πολιτών ανά πάσα στιγμή στις ευρωπαϊκές πόλεις; Αν όχι, τότε τι;

Βρισκόμαστε σε εμπόλεμη κατάσταση. Ο πόλεμος έχει, προς το παρόν, κηρυχθεί μονομερώς. Εμείς στη Δύση προσπαθούμε υπούλως να διατηρήσουμε την ειρήνη διότι ο εχθρός είναι παντού. Παρ’ όλ’ αυτά, οι στρατιωτικές ηγεσίες και οι μυστικές υπηρεσίες αντί να ρεμβάζουν ή να ξύνονται, μάλλον πρέπει να ανασκουμπωθούν για να αποφύγουν τη γενίκευση αυτού του πολέμου. Πρέπει να ξυπνήσουν τα σαΐνια που υποτίθεται ότι έχουν αναλάβει την ασφάλειά μας.

– Τι πιστεύετε πως φταίει και οι τζιχαντιστές που χτυπούν την Ευρώπη είναι άτομα που γεννήθηκαν και γαλουχήθηκαν στις ευρωπαϊκές χώρες και σήμερα στρέφουν τα όπλα εναντίον της;

Αν επιμένεις να σε λένε Μωχάμετ και Αμπντουλάχ όπου και να έχεις γεννηθεί είσαι μουσουλμάνος και δεν έχεις καμιά άλλη ιδιότητα. Οι ισλαμιστές είναι μονοδιάστατοι άνθρωποι: πιστοί, υποτακτικοί του Αλλάχ. Εδώ στη γειτονιά μου στο Παρίσι υπάρχει ισλαμιστική συμμορία, η επονομαζόμενη «Σύνδεσμος του Μπυτ-Σωμόν»: τι σημασία έχει αν αυτά τα παιδιά γεννήθηκαν στο Παρίσι… η ψυχή τους είναι στην έρημο… Αλλά, προσέξτε, ουδείς επιστρέφει στην παλιά πατρίδα, στην Αλγερία ας πούμε… Κορόιδο είναι; Εδώ έχουμε επιδόματα, χαλαρότητα, σεξ, ναρκωτικά, ραπ, χιπ-χοπ… Κι αν σε πιάσουν να κλέβεις δεν σου κόβουν το χέρι. Και παρ’ ολ’ αυτά, ονειρεύονται μια κοινωνία όπου τα χέρια κόβονται. Όχι μόνο τα χέρια! Και τα κεφάλια!

– Μπορεί και θα πρέπει κατά τη γνώμη σας οι ευρωπαϊκές χώρες -που ανάμεσά τους βρίσκονται και ορισμένες με ακροδεξιές τάσεις στην ηγεσία- να επιδιώξουν την ενσωμάτωση και αφομοίωση των προσφύγων; Πώς; Υπάρχουν προϋποθέσεις για αυτό;

Αν δεν αφομοιωθούν οι πρόσφυγες, η Ευρώπη θα διαλυθεί. Το θεμέλιο της Ευρώπης δεν είναι ούτε η κοινή οικονομία, ούτε η ευρωζώνη: είναι ο ευρωπαϊκός πολιτισμός. Το πώς είναι το σημερινό ζητούμενο και χρειάζομαι καμιά 400ριά σελίδες για να το αναπτύξω. Ξέροντας ότι υπάρχουν πολλές διαφωνίες για τους λόγους που προανέφερα.

– Σας έχουν κατηγορήσει για συγκαλυμμένη ισλαμοφοβία. Θεωρείτε ότι το Ισλάμ είναι συμβατό με την κοσμική δημοκρατία;

Δεν είναι συγκαλυμμένη ισλαμοφοβία, είναι φανερή και ομολογημένη. Φοβάμαι και απεχθάνομαι τις φανατικές θρησκείες, άρα το Ισλάμ πρώτο απ’ όλα. Είμαι πάρα πολύ ισλαμοφοβική. Πιστεύω ότι ο φανατικός μουσουλμάνος δεν έχει καμιά θέση στη Δύση. Κι αφού μας μισεί ας μας αποφύγει.

– Τελικά, πόσο καλή ιδέα είναι η πολυπολιτισμικότητα;

Κάκιστη ιδέα. Πολλοί την μπερδεύουν με τον πλουραλισμό και η συνεννόηση πάει περίπατο. Ο πλουραλισμός είναι απαραίτητο στοιχείο της ανοιχτής κοινωνίας.

– Πώς ορίζετε την «ανοιχτή κοινωνία»; Υπάρχουν όρια σε αυτήν;

Η ανοιχτή είναι εκείνη που μπορεί να καλωσορίσει και να εντάξει ειρηνικά διαφορετικές κουλτούρες, όχι διαφορετικούς πολιτισμούς. Αυτό είναι και το όριό της.

*Δημοσιεύτηκε στον «Πολίτη» στις 3/4/2016

Ακούστε εδώ και τη ραδιοφωνική συνέντευξη με τη Σώτη Τριανταφύλλου στην εκπομπή «Στα μισά της μέρας» στον Πολίτη 1076 στις 30/1/2017 για τις αμερικανικές εκλογές (μετά το 9′)

Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s